Στις 5 Αυγούστου αναχωρεί για Δία η σημαντική αποστολή Juno

Διάδοχος του Γαλιλαίου

Το Juno θα χρειαστεί μια πενταετία για να φτάσει στον προορισμό του   (Φωτογραφία:  NASA/JPL )

Δύο δεκαετίες μετά την ιστορική αποστολή Galileo, η NASA ετοιμάζεται για το επόμενο βήμα στην εξερεύνηση του μεγαλύτερου, αρχαιότερου και πιο επικίνδυνου πλανήτη. Η αποστολή Juno προγραμματίζεται να εκτοξευτεί την Πέμπτη για να ερευνήσει μεταξύ άλλων αν ο Δίας κρύβει στην καρδιά του ένα κολοσσιαίο διαμάντι.

Το ρομποτικό σκάφος θα φτάσει στο σύστημα του Δία το 2016 και θα τεθεί σε τροχιά γύρω από τον πλανήτη κοντά στις θανάσιμες ζώνες ακτινοβολίας του πλανήτη. Αν και τα ηλεκτρονικά του συστήματα προστατεύονται από ένα κέλυφος τιτανίου, πιθανότατα δεν θα αντέξουν πάνω από 12 μήνες την ισχυρή ακτινοβολία.

Τρία είναι τα βασικά ερωτήματα που καλείται να απαντήσει το Juno:

• Πώς δημιουργείται το μαγνητικό πεδίο του Δία, που είναι και η μεγαλύτερη δομή του Ηλιακού Συστήματος;
• Πόσο νερό περιέχει ο πλανήτης; Η ποσότητα νερού σχετίζεται άμεσα με την εξέλιξη όχι μόνο του Δία αλλά και των υπόλοιπων πλανητών.
• Ο πλανήτης αποτελείται άραγε εξολοκλήρου από αέρια, ή μήπως κρύβει έναν στερεό πυρήνα; Ορισμένοι επιστήμονες πιστεύουν ότι η ακραία πίεση και θερμοκρασία θα μπορούσαν να έχουν δημιουργήσει στην καρδιά του πλανήτη ένα γιγάντιο, ατόφιο διαμάντι.

Από την περασμένη Τετάρτη, το σκάφος βρίσκεται τοποθετημένο στην κορυφή ενός πυραύλου Atlas 5 και περιμένει την εκτόξευση της 5ης Αυγούστου.

Το σκάφος, που παίρνει το όνομα της Γιούνο, μιας ρωμαϊκής θεότητας που αντιστοιχεί στην Ήρα, αναπτύχθηκε από την εταιρεία  Lockheed Martin. To κόστος της όλης αποστολής εκτιμάται στα 1,1 δισ. δολάρια.

Στη γειτονιά του γίγαντα
Ο Δίας πιστεύεται ότι ήταν το πρώτο σώμα που σχηματίστηκε στο Ηλιακό Σύστημα μετά τον Ήλιο. Συγκέντρωσε μεγάλο μέρος από τα υλικά που περίσσεψαν από τη γέννηση του άστρου -κυρίως υδρογόνο και ήλιο- και πήρε γιγάντιες διαστάσεις: έχει διπλάσια μάζα από ό,τι όλοι οι υπόλοιποι πλανήτες στη Γη.

Δεδομένου ότι κανένα αέριο δεν μπορεί να δραπετεύσει από το πανίσχυρο βαρυτικό του πεδίο, ο Δίας ουσιαστικά περιέχει μέχρι και σήμερα δείγματα από τους δομικούς λίθους που σχημάτισαν το Ηλιακό Σύστημα.

Ένα από τα όργανα του Juno, το οποίο εκπέμπει μικροκύματα και μετρά την ανάκλασή τους, θα εξετάσει πόσο νερό έχει σχηματιστεί στον πλανήτη από την ένωση του αρχαίου υδρογόνου με οξυγόνο.

Η περιεκτικότητα σε νερό έχει άμεση σχέση με το πού σχηματίστηκε ο πλανήτης: ορισμένοι πιστεύουν ότι βρισκόταν ανέκαθεν στη σημερινή του θέση (πέντε φορές μακρύτερα από τον Ήλιο από ό,τι η Γη), ενώ άλλοι εκτιμούν ότι σχηματίστηκε στις παρυφές του Ηλιακού Συστήματος και αργότερα μετακινήθηκε προς το εσωτερικό του.

Τα όργανα του σκάφους θα μελετήσουν επίσης το μυστηριώδες μαγνητικό πεδίο του πλανήτη, στο οποίο οφείλονται και οι ζώνες ακτινοβολίας που θα απειλήσουν το ίδιο το Juno.

«Θα βουτήξουμε ακριβώς κάτω από τις ζώνες ακτινοβολίας που είναι η πιο επικίνδυνη περιοχή του Ηλιακού Συστήματος πέρα από τον ίδιο τον Ήλιο» σχολίασε στο AFP ο Σκοτ Μπόλτον, επιστημονικός υπεύθυνος της αποστολής στο Ερευνητικό Ινστιτούτο Southwest στο Τέξας.

Τροφοδοτούμενο από το αμυδρό ηλιακό φως που φτάνει στον Δία, το Juno θα τεθεί τελικά σε πολική τροχιά και θα περνά μόλις 5.000 χλμ από τα σύννεφα που καλύπτουν τους πόλους του πλανήτη.

Θα μπορεί έτσι να στέλνει εικόνες ακόμα πιο εντυπωσιακές και από τις φωτογραφίες του Galileo, το οποίο εκτοξεύτηκε το 1989 και καταστράφηκε το 2003 με ελεγχόμενη βουτιά μέσα στον ίδιο τον Δία.

Νωρίτερα, το Galileo είχε απελευθερώσει μια μικρή διερευνητική συσκευή που εισήλθε στα εξώτερα στρώματα της ατμόσφαιρας και μετέδιδε δεδομένα για 58 λεπτά, πριν διαλυθεί τελικά από την ακραία πίεση και θερμοκρασία.

Newsroom ΔΟΛ

Ραντεβού για τους ερασιτέχνες της αστρονομίας στα Γρεβενά

Στα Γρεβενά έδωσαν ραντεβού ερασιτέχνες αστρονόμοι απ’ όλη την Ελλάδα και την Κύπρο.

Στις κατασκηνώσεις Κουρούνας στους Φιλιππαίους Γρεβενών θα μείνουν μέχρι σήμερα, όπως δημοσιεύει το zougla.gr, στο πλαίσιο της Πανελλήνιας Εξόρμησης Ερασιτεχνών Αστρονόμων που πραγματοποιείται για πέμπτη συνεχή χρονιά.

Μετά τον Πάρνωνα, την Εύβοια και τις Θερμοπύλες, οι διοργανωτές επέλεξαν την κατασκήνωση στους Φιλιππαίους, σε μια περιοχή που διαθέτει πολύ σκοτεινό ουρανό και μπορεί να προσφέρει τις σχετικές ανέσεις στους ερασιτέχνες αστρονόμους.

Οι περιοχές με πολύ σκοτεινό ουρανό στην Ελλάδα είναι λιγοστές και έτσι οι ερασιτέχνες πρέπει να ψάχνουν νέα μέρη από τα οποία μπορούν να παρατηρούν και να φωτογραφίζουν διάφορα αντικείμενα που βρίσκονται στο στερέωμα, όπως νεφελώματα, αστρικά σμήνη, γαλαξίες και κομήτες. Η συγκεκριμένη τοποθεσία έχει επιλεγεί και για την ανέγερση του αστεροσκοπείου στον Όρλιακα, με πρωτοβουλία του γρεβενιώτη καθηγητή αστροφυσικής Θανάση Οικονόμου.

Τη διοργάνωση της φετινής πανελλήνιας εξόρμησης ανέλαβε ο δραστήριος Όμιλος Φίλων Αστρονομίας από τη Θεσσαλονίκη, ο οποίος έχει στο ενεργητικό του πολλές πετυχημένες δραστηριότητες αστρονομικού περιεχομένου στην Ελλάδα αλλά και στο εξωτερικό (επισκέψεις σε σχολεία, σεμινάρια αστρονομίας, ταξίδια για εκλείψεις ή άλλα φαινόμενα, διοργάνωση Πανελλήνιου Συνεδρίου αστρονομίας).

www.flashnews.gr

Κίνα: Ανακαλύφθηκε τεράστιος μετεωρίτης κατά τύχη!

Πρόκειται για τον τέταρτο μεγαλύτερο σε μέγεθος μετεωρίτη που βρέθηκε ποτέ

 Ένας από τους μεγαλύτερους μετεωρίτες που έχουν πέσει ποτέ στη Γη εντοπίσθηκε στα όρη Αλτάι, που χωρίζουν την Κίνα από τη Μογγολία. Ο μεγάλος μετεωρίτης, μήκους 1,25 μέτρων και πλάτους 2,2 μέτρων, υπολογίζεται ότι ζυγίζει τουλάχιστον 25 τόνους και σύμφωνα με τις πρώτες εκτιμήσεις είναι ο τέταρτος μεγαλύτερος σε μέγεθος μετεωρίτης που βρέθηκε ποτέ, αφήνοντας στην πέμπτη θέση τον μετεωρίτη «Άρμαντι» που είχε εντοπισθεί το 1898 στην ίδια περιοχή και ζυγίζει 28 τόνους.

Η ανακάλυψη της τεράστιας αυτής ουράνιας βολίδας ήταν τυχαία, μετά από μια επίσκεψη που δέχτηκε ο ειδικός στους μετεωρίτες κ. Ζανγκ Μπαολίν του Αστεροσκοπείου του Πεκίνου. Ο επισκέπτης του παρουσίασε ένα μικρό κομμάτι βράχου, το οποίο είχε αποσπάσει από τον μετεωρίτη: ο ειδικός κατάλαβε αμέσως ότι επρόκειτο για αξιόλογο εύρημα, και μαζί με τους βοηθούς του έκανε πάνω από έναν χρόνο για να τον βρει και να τον μελετήσει.

Οι περιπλανώμενοι Κοζάκοι βοσκοί των βουνών Αλτάι φυσικά δεν είχαν αναγνωρίσει επί δεκαετίες την «εξωγήινη» ταυτότητα αυτού του περίεργου «βράχου», που βρίσκεται σε απόκρημνη περιοχή σε υψόμετρο 3.300 μέτρων, αλλά αναρωτιούνταν αν περιείχε πλατίνα ή ασήμι. Ο κ. Ζανγκ κατάλαβε από τις περιγραφές πως επρόκειτο για έναν μεγάλο μετεωρίτη: χρειάστηκε να κάνει αρκετές διαδρομές στα αχανή όρη με τζιπ, άλογα και…καμήλες, ως ότου εντόπισε τον ογκώδη επιστημονικό «θησαυρό».

Τελικά οι «ασημί» πινελιές στον κοκκινόμαυρο βράχο προέρχονταν από κράμα σιδήρου και νικελίου, το οποίο έλιωσε κατά την πυρακτωμένη κάθοδο του μετεώρου προς τη Γη. Οι ραβδωτές γραμμές που έχει πάνω του επιτρέπουν στους επιστήμονες να εκτιμήσουν την ηλικία του, αλλά οι σχετικοί υπολογισμοί δεν έχουν ακόμη ολοκληρωθεί. Ήδη πάντως μια δεύτερη ομάδα κινέζων ειδικών ανέλαβε να εξακριβώσει την ακριβή χημική του σύνθεση και τη χρονολογία της πτώσης του.

Η έλλειψη κρατήρα στο έδαφος μαρτυρά πάντως ότι ο μετεωρίτης δεν έπεσε εκεί, αλλά μεταφέρθηκε στη σημερινή του θέση από τους παγετώνες. Να σημειωθεί ότι η τοπική κυβέρνηση της επαρχίας έστειλε οπλισμένους φρουρούς, για να προστατεύουν τον γιγαντιαίο «θησαυρό».

Οι μετεωρίτες που περιέχουν κατά κύριο λόγο σίδηρο θεωρείται ότι προέρχονται από τους πυρήνες πανάρχαιων πλανήτων ή αστεροειδών που εξερράγησαν πριν 4,5 δισεκατομμύρια χρόνια, κατά την διαμόρφωση του ηλιακού μας συστήματος. Ο μεγαλύτερος μετεωρίτης που βρέθηκε ποτέ είναι ο «Χόμπα» : εντοπίστηκε στην Ναμίμπια το 1920 και έχει βάρος 66 τόνων.

Αν και κάθε χρόνο η γήινη ατμόσφαιρα διαπερνάται από περίπου 500 μετεωρίτες, διαφόρων μεγεθών, οι βολίδες είτε καίγονται κατά την κάθοδο, είτε διαλύονται κατά την πρόσκρουση τους στην επιφάνεια. 

το βημα

Νέες σημαντικές ενδείξεις για το σωματίδιο του Χιγκς

Σημαντικές ενδείξεις για την ύπαρξη του περιζήτητου μποζόνιου του Χιγκς εντόπισε ο Μεγάλος Επιταχυντής Ανδρονίων (LHC). Οι επιστήμονες ωστόσο εφιστούν την προσοχή, καθώς στο παρελθόν παρουσιάστηκαν παρόμοιες ενδείξεις για την ύπαρξη του υποθετικού σωματιδίου χωρίς όμως αυτή να επιβεβαιωθεί τελικά από αναλύσεις που ακολούθησαν.

Ο επικεφαλής του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Πυρηνικών Ερευνών (CERN), δήλωσε πως «αν το σωματίδιο πραγματικά υπάρχει, τα μέρη στα οποία μπορεί να "κρύβεται" γίνονται όλο και λιγότερα» καθώς ο Επιταχυντής έχει πλέον αποκλείσει τα περισσότερα από τα «όρια της μάζας» στο πλαίσιο των οποίων είναι πιθανό να εντοπίζεται αυτή του μποζονίου.
Τα νέα αποτελέσματα βασίζονται σε ανάλυση δεδομένων που συγκεντρώθηκαν κατά τη σύγκρουση πρωτονίων, σε ταχύτητα που πλησιάζει αυτή του φωτός. Επιστήμονες που συμμετέχουν στα πειράματα ATLAS και CMS που διενεργούνται στο LHC εξετάζουν προσεκτικά τα «συντρίμμια» των συγκρούσεων.
Πρωταρχικός τους στόχος είναι η αναζήτηση για αποδείξεις υπέρ της ύπαρξης του σωματιδίου του Χιγκς, εξέλιξη η οποία θα οδηγούσε στην ολοκλήρωση του Καθιερωμένου Μοντέλου. Το Καθιερωμένο Μοντέλο είναι ένα θεωρητικό πλαίσιο που εξηγεί πώς τα γνωστά υποατομικά σωματίδια αλληλεπιδρούν μεταξύ τους. Αν το μποζόνιο του Χιγκς δεν βρεθεί τελικά, οι φυσικοί πρέπει να βρουν ένα άλλο πλαίσιο για να εξηγήσουν πώς τα σωματίδια αποκτούν μάζα.
Ο γενικός διευθυντής του CERN, Rolf-Dieter Heuer, δήλωσε πως η ποσότητα των δεδομένων που συγκεντρώθηκαν από τα πρόσφατα πειράματα ήταν 20 φορές μεγαλύτερη σε σύγκριση με τα αποτελέσματα των πειραμάτων που έγιναν την ίδια περίοδο πέρυσι.
Οι φυσικοί πιστεύουν πως το σωματίδιο του Χιγκς κατά πάσα πιθανότητα βρίσκεται στην περιοχή χαμηλής μάζας - μεταξύ 114 GeV (gigaelectronvolts) και 140 GeV.
Ο καθηγητής Heuer δήλωσε ότι οι έρευνες σε περιοχές χαμηλής μάζας παρουσιάζουν μικρές διακυμάνσεις "εδώ και εκεί", αλλά ότι αυτό είναι αναμενόμενο, διότι οι φυσικοί αναλύουν αριθμούς σε μια σειρά από διαφορετικά «κανάλια». «Το όλο θέμα γίνεται πιο ενδιαφέρον όσο συλλέγουμε περισσότερα δεδομένα», εξήγησε.
Η πιο σημαντική διακύμανση παρατηρείται σε μάζα 145 GeV ενώ άλλες διακυμάνσεις από την ομάδα Atlas εντοπίζονται σε μάζα 250 GeV.
Ο Dave Charlton, μέλος της ομάδας Atlas, περιγράφει τα νέα ευρήματα ως «ενδιαφέροντα».
Ο Μεγάλος Επιταχυντής Σωματιδίων επιταχύνει, σχεδόν με την ταχύτητα του φωτός, δύο δέσμες πρωτονίων γύρω από μία κυκλική σήραγγα και τα αναγκάζει να συγκρουστούν μαζί σε επιλεγμένα σημεία σύγκρουσης γύρω από το υπόγειο δακτύλιο. Εξετάζοντας τι παράγεται από τις συγκρούσεις των σωματιδίων, οι φυσικοί ευελπιστούν πως θα καταφέρουν να ρίξουν περισσότερο φως σε ό,τι αφορά τη φύση του σύμπαντος.
Δείτε επίσης:

• Δύο χρόνια από το «Πείραμα των Πειραμάτων»
• Ο Μεγάλος Επιταχυντής Αδρονίων του Κέντρου Πυρηνικών Ερευνών (και τι δεν πήγε καλά)
• Μπράιαν Κοξ: Γιατί χρειαζόμαστε τους εξερευνητές

Κοινή τροχιά, κοινό ταξίδι Στο κατόπι μικρού αστεροειδή κινείται αέναα η Γη

Ένας μικρός διαστημικός βράχος διαμέτρου 300 μέτρων μοιράζεται περίπου την ίδια τροχιά με τη Γη και προηγείται του πλανήτη στο αιώνιο ταξίδι του γύρω από τον Ήλιο, ανακοίνωσαν αστρονόμοι. Αυτό σημαίνει ότι η Γη είναι ο τέταρτος πλανήτης κοντά στον οποίο ανακαλύπτονται «τρωικά σώματα».

Στην αστρονομία, τρωικά ονομάζονται τα σώματα, συνήθως αστεροειδείς, που κινούνται στην ίδια τροχιά με άλλα, μεγαλύτερα σώματα, χωρίς ποτέ να συγκρούονται μαζί τους.

Αυτό συμβαίνει επειδή τα τρωικά σώματα ισορροπούν στα λεγόμενα «σημεία Λαγκράνζ», όπου οι βαρυτικές δυνάμεις που δέχονται σχεδόν εξουδετερώνουν η μία την άλλη.

Η Γη, επομένως, δεν κινδυνεύει από τον 2010 TK7, όπως βαφτίστηκε ο νέος αστεροειδής. Οι ερευνητές που υπογράφουν την ανακάλυψη στο περιοδικό Nature διαβεβαιώνουν ότι η τροχιά του μικρού βράχου θα παραμείνει σταθερή και ακίνδυνη για τα επόμενα 10.000 χρόνια.

Μέχρι σήμερα, οι αστρονόμοι είχαν ανακαλύψει αρκετά τρωικά σώματα που συνοδεύουν τον Άρη και σχεδόν 5,000 που συνοδεύουν τον Δία (ο δακτύλιος ανάμεσα στις τροχιές του Άρη και του Δία συγκεντρώνει χιλιάδες διαστημικούς βράχους και ονομάζεται Ζώνη των Αστεροειδών).

Η ανακάλυψη τρωικών αντικειμένων κοντά στη Γη είναι πολύ πιο δύσκολη υπόθεση, δεδομένου ότι οι πιθανές τους θέσεις βρίσκονται προς την πλευρά του πλανήτη που έχει μέρα και επομένως κρύβονται από το εκτυφλωτικό φως του Ήλιου.

Όμως ο 2010 TK7 δεν εντοπίστηκε με επίγεια όργανα αλλά με το διαστημικό τηλεσκόπιο Wise (Ευρυγώνιος Υπέρυθρος Εξερευνητής), το οποίο εκτοξεύτηκε το 2009 και μέχρι σήμερα έχει ανακαλύψει 123 αντικείμενα κοντά στη Γη.

Οι πρώτες εκτιμήσεις για την τροχιά του επιβεβαιώθηκαν στη συνέχεια από το γαλλο-καναδικό τηλεσκόπιο στη Χαβάη. Επικεφαλής της μελέτης ήταν ο Μάρτιν Κόνορ του Πανεπιστημίου της Αλμπέρτα στον Καναδά.

Ο αστεροειδής βρίσκεται σήμερα σε απόσταση 80 εκατομμυρίων χιλιομέτρων (κάτι παραπάνω από το μισό της απόστασης Γης-Ήλιου), περιστασιακά όμως πλησιάζει στα 25 εκατομμύρια χλμ.

Newsroom ΔΟΛ, με πληροφορίες από Associated Press

Η ακολουθία Φιμπονάτσι. (Vid)

Ένα βίντεο με θέμα τη σχέση των μαθηματικών και της φύσης. Συγκεκριμένα αναφέρεται στην ακολουθία Φιμπονάτσι της οποίας ο κάθε όρος είναι το άθροισμα των δύο προηγούμενων.

Αστρονόμοι ανακάλυψαν το μεγαλύτερο σώμα νερού στο Σύμπαν

Σε απόσταση 12 δισεκατομμυρίων ετών φωτός από τη Γη, εντόπισαν δυο ομάδες αστρονόμων, ένα κολοσιαίο νέφος νερού το οποίο υπάρχει σε όλους τους ωκεανούς του πλανήτη μας. Οι δυο ερευνητικές ομάδες ισχυρίζονται πως πρόκειται για το μεγαλύτερο και το πιο μακρινό σώμα νερού στο Σύμπαν.

Σύμφωνα με τους αστρονόμους, έχει τη μορφή τεράστιας μάζας υδρατμών και βρίσκεται στο μακρινό κβάζαρ ΑΡΜ 08279+5255 που τροφοδοτείται από μαύρη τρύπα 20 δισεκατομμύρια φορές μεγαλύτερη από τον Ήλιο. Η περιστροφή της παράγει τόση ενέργεια όση χίλια τρισεκατομμύρια ήλιοι. Το σώμα νερού απλώνεται γύρω από αυτή τη μαύρη τρύπα, σε μια «αεριώδη» περιοχή έκτασης εκατοντάδων ετών φωτός. Σύμφωνα με τους ερευνητές το σώμα νερού σχηματίστηκε όταν το Σύμπαν ήταν μόλις 1,6 δισεκατομμυρίων ετών.
«Το περιβάλλον γύρω από αυτό το κβάζαρ είναι μοναδικό από την άποψη ότι παράγει αυτήν την τεράστια μάζα νερού» εξηγεί ο Ματ Μπράντφορντ από το Jet Propulsion Laboratory της NASA επιχειρώντας να συμπυκνώσει σε λέξεις ασύλληπτα μεγάλα μεγέθη και αριθμούς. «Πρόκειται για ακόμη μια απόδειξη ότι το νερό είναι διάχυτο σε ολόκληρο το Σύμπαν, ακόμη και σε πολύ πρώιμες εποχές».
«Τα ευρήματα αυτά είναι πολύ συναρπαστικά», συμπληρώνει ο αναπληρωτής καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Κολοράντο (Boulder) Τζέισον Γκλεν. «Δεν εντοπίσαμε απλώς νερό στις εσχατιές του Σύμπαντος, αλλά ποσότητα που επαρκεί για να γεμίσει τους ωκεανούς της Γης πάνω από 100 τρισεκατομμύρια φορές».
Τώρα, οι δυο ομάδες των αστρονόμων εργάζονται πάνω σε ένα νέο τηλεσκόπιο που θα τους επιτρέψει - ίσως και από το 2017- να παρατηρούν και να μετρούν με μεγαλύτερη ακρίβεια την παρουσία νερού και αερίων σε αρχέγονους γαλαξίες.