Powered by Blogger.

ΤΙΤΛΟΙ ΑΝΑΡΤΗΣΕΩΝ

Πέμπτη, 18 Νοεμβρίου 2010

ΠΛΕΙΑΔΕΣ


ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ
Οι Πλειάδες είναι ένα κοντινό σε μας κι αρκετά χαλαρό ανοικτό σμήνος, περίπου, 2500 άστρων στον αστερισμό του Ταύρου. Είναι επίσης γνωστό ως οι Επτά Αδελφές, αν και οι περισσότεροι άνθρωποι μπορούν να δουν με γυμνό μάτι μόνο έξι αστέρια, που όλα τους είναι χρώματος ανοιχτού μπλε-λευκού: Αλκυόνη, Άτλας, Ηλέκτρα, Μαία, Μερόπη, και Ταϋγέτη (Η Πλειώνη είναι έβδομη κατά σειράν φωτεινότερο άστρο).

Οι Πλειάδες ή όπως αναφέρονται σε αστρονομικούς καταλόγους M45, ή NGC 1432

Οι Πλειάδες εκτείνονται σχεδόν 2° στον ουρανό, δηλαδή μια έκταση περίπου τετραπλάσια από το γεμάτο φεγγάρι.
Το σμήνος εμφανίζεται αποσυνδεμένο και ισχυρά έως μέτρια συγκεντρωμένο προς το κέντρο του, ενώ τα αστέρια του έχουν ένα ευρύ φάσμα φωτεινότητας. Το σμήνος αυτό έχει περισσότερα από 100 μέλη και η απόσταση τους από μας είναι 440 έτη φωτός. Η συνολική μάζα τους είναι 800 φορές αυτή του ήλιου μας, η δε ηλικία του σμήνους υπολογίζεται 115 εκατομμύρια χρόνια.

Το κεντρικό μέρος του σμήνους είναι σφαιρικό, η δε ακτίνα του πυρήνα του είναι ελαφρώς πάνω από 4,5 έτη φωτός. Εντούτοις το εξωτερικό μέρος είναι εμφανώς ελλειπτικό, με μια ελλειπτικότητα 0,17.

Λευκοί νάνοι και καφέ νάνοι στις Πλειάδες
Έχει παρατηρηθεί ότι οι Πλειάδες περιέχουν αρκετούς λευκούς νάνους, γεγονός που δημιουργεί ένα πρόβλημα στην αστρική εξέλιξη. Πώς μπορούν να υπάρχουν οι λευκοί νάνοι σε ένα τέτοιο νέο σμήνος αστεριών;

Δεδομένου ότι οι λευκοί νάνοι είναι πολυάριθμοι, είναι ιδιαίτερα πιθανό ότι τα άστρα είναι αρχικά μέλη του σμήνους και όχι αστέρια που έχουν συλληφθεί από έξω. Η αστρική εξελικτική θεωρία επιμένει ότι το ανώτερο όριο μάζας για τους λευκούς νάνους - το γνωστό όριο Chandrasekhar - είναι περίπου 1,4 ηλιακές μάζες. Ακόμα, τα αστέρια με μια τέτοια χαμηλή μάζα εξελίσσονται τόσο αργά που πρέπει να περάσουν δισεκατομμύρια χρόνια για να επιτύχει αυτή την τελική κατάσταση, κι όχι μόνο 100 εκατομμύρια χρόνια που είναι η ηλικία του σμήνους των Πλειάδων.

Μια πιθανή εξήγηση μπορεί να είναι ότι αυτοί οι λευκοί νάνοι ήταν στο παρελθόν πολύ ογκώδεις και επομένως εξελίχθηκαν γρήγορα. Φαινόμενα όπως οι ισχυροί αστρικοί άνεμοι, η απώλεια μάζας προς τους κοντινούς τους στενούς γείτονες, ή/και η γρήγορη περιστροφή τους, στη συνέχεια τα ανάγκασαν να χάσουν ένα μεγάλο μέρος της μάζας τους στα πλανητικά νεφελώματα. Κατά συνέπεια τα κατάλοιπα των άστρων - που προηγουμένως ήταν οι πυρήνες τους - έχουν έρθει κάτω από το όριο Chandrasekhar, και έτσι διαμόρφωσαν τους παρατηρηθέντες σταθερούς λευκούς νάνους.

Επίσης, έχουν παρατηρηθεί και καφέ νάνοι στις Πλειάδες. Αυτοί μπορεί να αποτελούν το ένα τέταρτο του αστρικού πληθυσμού του σμήνους, αν και έχουν μόνο το 2% περίπου της μάζας του.

Ως γνωστόν ο καφέ νάνος δεν περιέχει αρκετή μάζα ώστε να ξεκινήσει η θερμοπυρηνική σύντηξη, όπως γίνεται στα πραγματικά αστέρια. Και η θερμοκρασία του είναι μερικές εκατοντάδες βαθμούς Κελσίου, σε αντίθεση με τη θερμοκρασία στην επιφάνεια του ήλιου που είναι 10.000 βαθμοί. Φυσιολογικά, αυτό το αντικείμενο μοιάζει με έναν πλανήτη και είναι κάτι μεταξύ των πλανητών και των αστεριών, ενώ συνεχίζουν να μπερδεύουν τους αστρονόμους, από τα μέσα της δεκαετίας του '90.

Πως θα τις βρείτε στο νυκτερινό ουρανό
Οι Πλειάδες βρίσκονται στον αστερισμό του Ταύρου που ξεχωρίζει στον ουρανό γιατί σχηματίζει ένα πλάγιο V σαν ένα κέρατο. Στην κορυφή του V βρίσκεται ένα ερυθρό-πορτοκαλί άστρο, ο Αλντεμπαράν (ένα από τα πιο λαμπρά άστρα του ουρανού που λέγεται και το Μάτι του Ταύρου από τη θέση που βρίσκεται). Κοντά στο άστρο Αλντεμπαράν και λίγο ψηλότερα βρίσκονται μαζί τα 6 αστέρια των Πλειάδων.


Νεφελώματα στις Πλειάδες
Οι Πλειάδες κινούνται αυτή την περίοδο μέσω ενός μεγάλου νέφους σκόνης από διαστρική ύλη, κόκκους σκόνης που αντανακλούν το φως των μπλε άστρων του σμήνους. Αυτό το νέφος δεν είναι το κατάλοιπο του νεφελώματος από το οποίο διαμορφώθηκε το σμήνος, κι αυτό το βλέπει κάποιος από το γεγονός ότι το νεφέλωμα και το σμήνος έχουν διαφορετικές ακτινωτές ταχύτητες - διασχίζουν το ένα το άλλο με μια σχετική ταχύτητα 11 km/s. Εν τούτοις μακροχρόνιες φωτογραφικές εκθέσεις, μη ορατές με το γυμνό μάτι, παρουσιάζουν αυτό το νεφέλωμα αντανάκλασης να μπερδεύεται με ολόκληρο το πλήθος. Το νεφέλωμα είναι ιδιαίτερα φωτεινό γύρω από τη Μερόπη γι αυτό και λέγεται Νεφέλωμα της Μερόπης.
Τα ονόματά τους δόθηκαν από τις επτά Πλειάδες, της Ελληνικής μυθολογίας

ΛΑΟΓΡΑΦΙΑ
Οι από της αρχαιότητας παρατηρήσεις των Πλειάδων δεν ξέφυγαν της προσοχής του Νεο-Ελληνικού λαού που τις ονόμασαν κοινώς Πούλια ή Πλειά ή Πιλειά ή Απλειά ή Οπλειά ιδιωματικά και πως ήταν επτά αδελφές γι΄ αυτό και τις αποκαλούν και Εφτάστερο ή Εξάστερο (λόγω του ότι η Μερόπη είναι δυσδιάκριτη) εξ ου και ο λαϊκός στίχος από τα "Εκατολόγια της Αγάπης"

"Έξι άστρα σέρνει η Πούλια"

Επίσης από τις παρατηρήσεις γεωργών και ποιμένων δόθηκε συνάφεια με τις εποχές εξ ου και η γνωστή παροιμία: "Όντας η Πούλια βασιλεύει ο καλός ο ζευγολάτης αποσπέρνει, κι ούτε τσοπάνος στα βουνά, κι ούτε ζευγάς στους κάμπους".

Χαρακτηριστικές και οι εκφράσεις: "Άμα σκάσει η Πούλια" ή "μέχρι να πέσει η Πούλια στη θάλασσα".

Κατά τη Νεοελληνική Παράδοση η Πούλια ήταν "Κλώσα με εφτά κλωσσόπουλα" από τα οποία επέζησε το ένα ενώ τα άλλα γίνανε αστέρια. Εξ ου και το όνομα "Κλωσσαριά".

Στους Ανατολικούς λαούς οι Πλειάδες συνδέθηκαν με την Αστρολατρεία, έτσι οι Πέρσες γιόρταζαν κατά το μεσονύκτιο της 17ης Νοεμβρίου τη μεσουράνησή τους. Τότε ο Βασιλεύς των Περσών δεν αρνιόταν καμία χάρη που ζητούσαν οι υπήκοοί του. Αλλά και οι Αιγύπτιοι από αυτή την ημέρα άρχιζαν τις προς τιμή της Ίσιδος θρησκευτικές εορτές. Άλλοι λαοί συνδύασαν τις Πλειάδες με τα επτά αγαθά πνεύματα των Βέντα και της Ζενταβέστα.

Σήμερα ακόμη για πολλές φυλές στην Πολυνησία οι Πλειάδες αποτελούν αντικείμενο λατρείας

ΜΥΘΟΛΟΓΙΑ
Οι Πλειάδες κατά τη μυθολογία ήταν κόρες του τιτάνα Άτλαντα και της Πλειώνης, αδελφές των Υάδων. Την ύπαρξή τους οι αρχαίοι Έλληνες εμπνεύσθηκαν απ' τον ομώνυμο αστερισμό, που στα νεώτερα χρόνια έγινε γνωστός σαν Πούλια. Γεννήθηκαν στο όρος Κυλλήνη και θεωρούνταν θεότητες του βουνού. Από την ένωσή τους με το Δία γεννήθηκαν θεοί και ήρωες. Οι Πλειάδες ήταν εφτά, όπως και τα αστέρια του αστερισμού που είναι ορατά με γυμνό μάτι:

Η Μαία, η πρώτη και ομορφότερη, μητέρα του Ερμή
Η Ταϋγέτη, μητέρα του πρώτου βασιλιά της Σπάρτης Λακεδαίμονα
Η Ηλέκτρα, μητέρα του Δάρδανου, γενάρχη των Τρώων και τον Ημαθίωνα, βασιλιά της Σαμοθράκης
Η Στερόπη, σύζυγος του ήρωα Οινόμαου
Η Κελαινώ, μητέρα του ήρωα Λύκου
Η Αλκυόνη, που μεταμορφώθηκε σε πουλί από το Δία, και
Η Μερόπη, σύζυγος του Σίσυφου και μητέρα του Γλαύκου

Σχετικά με το πως οι Πλειάδες έγιναν αστερισμός, υπάρχουν διάφορες εκδοχές. Η επικρατέστερη είναι πως αυτοκτόνησαν απ' τον καημό τους για την τιμωρία του πατέρα τους Άτλαντα να σηκώνει στους ώμους τον άξονα του κόσμου, ή για το χαμό των αδελφών τους Υάδων. Η Βοιωτική παραλλαγή του μύθου λέει πως ο γίγαντας Ωρίωνας τις ερωτεύτηκε και τις καταδίωξε θέλοντας να τις απαγάγει. Η καταδίωξη συνεχίστηκε για πέντε χρόνια, οπότε οι Πλειάδες κατέφυγαν στο Δία, που τις έκανε αστερισμό για να τις γλιτώσει. Ο Ωρίωνας όμως τις ακολούθησε στον ουρανό σαν αστερισμός κι αυτός, κι έτσι οι Πλειάδες, που προπορεύονται μπροστά του στον ουρανό, πέφτουν στη θάλασσα για να του ξεφύγουν.

ΠΗΓΗ:Wikipedia, Αστρονομική Εγκυκλοπαίδεια, AstroVox, physics4u.gr
Αναδημοσίευση από εδώ

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...

About This Blog

  © Blogger templates ProBlogger Template by Ourblogtemplates.com 2008

Back to TOP