Οταν ο Δίας... παίζει κρυφτό

ΕΝΑ ΣΠΑΝΙΟ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΕΚΔΗΛΩΝΕΤΑΙ ΤΑ ΞΗΜΕΡΩΜΑΤΑ

Στις 4 τα χαράματα και για μία ώρα θα καλυφθεί από τη Σελήνη ο μεγαλύτερος πλανήτης του ηλιακού μας συστήματος. Η παρατήρηση του φαινομένου μπορεί να γίνει και με γυμνό μάτι

Το φαινόμενο της απόκρυψης του Δία θα είναι ορατό πρώτα στη Νότια Ελλάδα και όσο θα εξελίσσεται θα φαίνεται και στις βορειότερες περιοχές

Ενα σπάνιο αστρονομικό φαινόμενο θα μπορέσουν να παρατηρήσουν όσοι ξενυχτήσουν απόψε για να δουν την «απόκρυψη του Δία».
Στις 4 τα ξημερώματα της Κυριακής ο μεγαλύτερος πλανήτης του ηλιακού μας συστήματος θα κρυφτεί για μία ώρα πίσω από τη Σελήνη, προσφέροντας τη δυνατότητα στους ερασιτέχνες αστρονόμους να κάνουν εξαιρετικές αστροφωτογραφήσεις. Η απόκρυψη του Δία θα γίνει από τον μηνίσκο της Σελήνης, ενώ η επανεμφάνισή του θα γίνει από τη σκοτεινή πλευρά της. Το φαινόμενο θα είναι πλήρως ορατό σε ολόκληρη την Ευρώπη και την Ασία.
Ο διευθυντής του Πλανηταρίου του Ιδρύματος Ευγενίδου, Διονύσης Σιμόπουλος, επισημαίνει ότι η παρατήρηση του φαινομένου μπορεί να γίνει και διά γυμνού οφθαλμού και δίνει χρήσιμες συμβουλές σε όσους αποφασίσουν να ξενυχτήσουν το Σάββατο. «Το φαινόμενο θα είναι ορατό πρώτα στη Νότια Ελλάδα και στη συνέχεια βορειότερα. Αυτό σημαίνει ότι όποιος είναι στην Κρήτη θα το δει στις 4.05, ενώ οι κάτοικοι της Αθήνας και της Βόρειας Ελλάδας θα το δουν στις 4.10 και στις 4.15 αντίστοιχα. Η παρατήρηση με γυμνό μάτι είναι δυνατή επειδή η Σελήνη δεν θα είναι λαμπερή».

Εκπληξη
Για όσους έχουν κιάλια ή μικρό τηλεσκόπιο η παρατήρηση του φαινομένου θα έχει και άλλες εκπλήξεις. «Με τον εξοπλισμό αυτό θα είναι δυνατή και η παρατήρηση των δορυφόρων του Δία την ώρα που κρύβονται πίσω από τη Σελήνη. Πρώτα θα κρυφτούν η Ιώς και η Ευρώπη, στη συνέχεια θα ακολουθήσει ο Δίας και μετά η Καλλιστώ και ο Γανυμήδης. Πρέπει να επισημάνουμε, πάντως, ότι επειδή η Σελήνη θα είναι πολύ κοντά στον ανατολικό ορίζοντα, θα πρέπει αυτός να είναι ελεύθερος για να γίνει ορατό το φαινόμενο. Αν υπάρχει ένα βουνό μπροστά, η παρατήρηση θα είναι αδύνατη», τονίζει ο κ. Σιμόπουλος.
Το βράδυ του Σαββάτου τις πύλες του στο κοινό θα ανοίξει ο αστρονομικός σταθμός Κρυονερίου Κορινθίας. Από τις 9 το βράδυ και μετά οι επισκέπτες θα έχουν τη δυνατότητα να παρακολουθήσουν ομιλίες και προβολές, ενώ όσοι θέλουν θα μπορέσουν να παρατηρήσουν τον νυχτερινό ουρανό με τα τηλεσκόπια της Ελληνικής Αστρονομικής Ενωσης.
Στέλιος Βογιατζάκης  - Από το Έθνος

Ακόμα ένα φεγγάρι ανακαλύφθηκε στο σύστημα του Πλούτωνα

Μια φωτεινή κουκκίδα που μετατοπιζόταν ανεπαίσθητα στις εικόνες του διαστημικού τηλεσκοπίου Hubble επιβεβαιώθηκε ότι είναι ο πέμπτος δορυφόρος του Πλούτωνα -κάτι που εξέπληξε τους ερευνητές, οι οποίοι δεν περίμεναν ότι ο πλανήτης-νάνος, μικρότερος και από τη Σελήνη, θα μπορούσε να έχει ένα τόσο πλούσιο χαρέμι φεγγαριών.

Το Hubble αναζητούσε αστεροειδείς κοντά στον Πλούτωνα οι οποίοι θα μπορούσαν να χτυπήσουν το σκάφος Νew Horizons της NASA, το οποίο αναμένεται να πραγματοποιήσει ένα ιστορικό πέρασμα από τον πλανήτη-νάνο το 2015.

«Η ανακάλυψη τόσων πολλών μικρών φεγγαριών μας λέει έμμεσα ότι πρέπει να υπάρχουν πολλά μικρά σωματίδια που καραδοκούν κρυμμένα μέσα στο σύστημα του Πλούτωνα» σχολιάζει ο Χάρολντ Ουίβερ του Πανεπιστημίου Τζον Χόπκινς, μέλος της ερευνητικής ομάδας που ανακάλυψε τον νέο δορυφόρο.

Παραμένει άγνωστο πώς ακριβώς απέκτησε ....

Ένα υπερθέαμα επί του μεγάλου… στερεώματος την Κυριακή

Τα ξημερώματα της Κυριακής, 15 Ιουλίου, όσοι θέλουν ή αντέξουν να ξενυχτήσουν θα έχουν την ευκαιρία να παρατηρήσουν ένα σπάνιο φαινόμενο, το οποίο προσφέρεται ιδιαίτερα και για αστροφωτογραφήσεις...


Πρόκειται για την απόκρυψη του πλανήτη Δία και των μεγάλων δορυφόρων του από τη Σελήνη, η οποία θα αρχίσει περίπου, στις 4 τα ξημερώματα.

Ο αναμενόμενος καλός καιρός θα βοηθήσει στην παρατήρηση. Η απόκρυψη (που στη γλώσσα της αστρονομίας λέγεται και επιπρόσθηση) θα είναι ορατή μόνο από την Ευρώπη και την Ασία και θα είναι πλήρως ορατή από την Ελλάδα, όπως επίσης και η επανεμφάνιση του Δία μετά την απόκρυψη.

Ο αέριος γίγαντας του ηλιακού μας συστήματος θα παραμείνει κρυμμένος από τη Σελήνη για περίπου μία ώρα. Η απόκρυψη του Δία θα γίνει από τον φωτεινό μηνίσκο της Σελήνης (που θα είναι φωτισμένη κατά 15%), ενώ η επανεμφάνιση θα γίνει από το σκοτεινό άκρο του δορυφόρου της Γης Σύμφωνα με τους αστρονόμους, λόγω του χαμηλού ύψους της Σελήνης κατά την έναρξη του φαινομένου, που θα λάβει χώρα σε ύψος περίπου δέκα μοιρών, το μέρος παρατήρησης δεν πρέπει να έχει εμπόδια στον ανατολικό ορίζοντα.
  Εξάλλου, το Σάββατο 14 Ιουλίου, ο αστρονομικός σταθμός Κρυονερίου Κορινθίας θα ανοίξει τις πύλες του στο κοινό με ομιλίες/προβολές, επίσκεψη στο τηλεσκόπιο των 1,2 μέτρων, καθώς και παρατήρηση του νυχτερινού ουρανού με τα τηλεσκόπια της Ελληνικής Αστρονομικής Ένωσης.

  Η εκδήλωση ξεκινά στις 9 το βράδυ. Η πρόσβαση γίνεται από τον ανισόπεδο κόμβο Κιάτου προς Νεμέα/Στυμφαλία. Το Αστεροσκοπείο βρίσκεται λίγο μετά το χωριό Σούλι και υπάρχει σχετική σήμανση στον επαρχιακό δρόμο.
ΑΝΑΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΑΠΟ ΕΔΩ
ΠΗΓΗ: 24h.gr

Αυξάνεται η λίστα των φεγγαριών του Δία

Εντοπίστηκαν άλλα δύο ανεβάζοντας τον αριθμό των δορυφόρων του πλανήτη στους 67

Η νέα ανακάλυψη αυξάνει τον αριθμό των δορυφόρων του Δία που είναι πλέον 67

Τον Σεπτέμβριο του 2010 εντοπίστηκαν δύο σώματα να κινούνται κοντά στον Δια. Μετά από δύο χρόνια παρατηρήσεων οι επιστήμονες ανακοίνωσαν ότι πρόκειται για δύο ακόμη δορυφόρους του γίγαντα του ηλιακού μας συστήματος. Ετσι ο αριθμός των δορυφόρων του Δία ανέρχεται πλέον στους 67.
Τα «νέα» φεγγάρια
Ο εντοπισμός των δύο σωμάτων έγινε από ανεξάρτητες ομάδες με τη βοήθεια των τηλεσκοπίων Hale στις ΗΠΑ και CFHT στη Χαβάη. Τα δύο σώματα έλαβαν την ονομασία S/2010 J1 και  S/2010 J2 και οι επιστήμονες συνέχισαν να τα παρατηρούν και ανακάλυψαν ότι πρόκειται για δύο ακόμη δορυφόρους του Δία. Ο S/2010 J1 βρίσκεται σε απόσταση 23.5 χλμ από τον Δία, έχει διάμετρο τριών χιλιομέτρων και ολοκληρώνει μια πλήρη περιστροφή γύρω από τον πλανήτη σε 24 μήνες. Ο S/2010 J2 βρίσκεται σε απόσταση 21 εκατομμυρίων χλμ από τον Δία, έχει διάμετρο δύο χλμ και ολοκληρώνει μια πλήρη περιστροφή γύρω από τον πλανήτη σε 19 μήνες. Ο S/2010 J2 είναι ο μικρότερος δορυφόρος του Δία αλλά και του ηλιακού μας συστήματος.
«Είναι συναρπαστικό να ανακαλύπτεις τον μικρότερο δορυφόρο του ηλιακού μας συστήματος και μάλιστα η ανακάλυψη να έχει γίνει με επίγεια όργανα παρατήρησης» αναφέρει ο Μάικ Αλεξάντερσεν, ερευνητής του Πανεπιστημίου British Columbia στον Καναδά που ήταν μέλος της ερευνητικής ομάδας που ανακάλυψε τον S/2010 J1.
Υπάρχουν και άλλοι
Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι υπάρχουν και άλλοι μεγάλοι βράχοι διαμέτρου 1-3 χλμ που κινούνται σε τροχιά γύρω από τον Δία. Θεωρούν ότι αυτά τα σώματα είναι προϊόν συγκρούσεων κομητών και αστεροειδών με μεγαλύτερους δορυφόρους του Δία οι οποίοι «διαμελίστηκαν» μετά από αυτές τις συγκρούσεις. Τα ευρήματα για τους δύο δορυφόρους δημοσιεύονται στην επιθεώρηση Astronomical Journal.

Μέσα στον κύκλο εικονίζεται ο δορυφόρος S/2010 J1, ένας από τους δύο «νέους» δορυφόρους του Δία
to bima

Εμφανής από τη Γη η...Αφροδίτη!

Η διέλευση θα διαρκέσει 6 ώρες και 40 λεπτά και θα είναι ορατή σε όλο τον κόσμο στις 5 και 6 Ιουνίου

Την ερχόμενη Τετάρτη, η ανατολή του ηλίου θα διαφέρει σημαντικά από τις υπόλοιπες, καθώς η Αφροδίτη θα περάσει ανάμεσα από τη Γη και τον Ήλιο και θα είναι ορατή σε εμάς ως μια σκοτεινή κηλίδα. Η διέλευση θα διαρκέσει 6 ώρες και 40 λεπτά και θα είναι ορατή σε όλο τον κόσμο.

Η ευθυγράμμιση των τριών πλανητών αποτελεί ένα εξαιρετικά σπάνιο φαινόμενο και επέτρεψε στους αστρονόμους του 17ου και 18ου αιώνα να υπολογίσουν για πρώτη φορά την ακριβή απόσταση του Ηλίου από τη Γη. Η διάβαση της Αφροδίτης, η οποία θα πραγματοποιηθεί το διήμερο 5 και 6 Ιουνίου, έχει τραβήξει το ενδιαφέρον των πανταχού αστρονόμων, καθώς θα επαναληφθεί ξανά σε τουλάχιστον 105 χρόνια.

Το φαινόμενο συμβαίνει τέσσερις φορές σχεδόν κάθε δυόμισι αιώνες και χωρίζεται σε ζεύγη των οκτώ ετών. Το 2004, η ευθυγράμμιση των πλανητών είχε συμβεί ξανά, ένα πρωτόγονο θέαμα για όσους το είδαν.

Το απόγευμα της Τετάρτης, οι κάτοικοι των ΗΠΑ, Καναδά, Μεξικού, Κεντρικής Αμερικής και του βορειότερου τμήματος της Νοτίου Αμερικής θα έχουν τη δυνατότητα να απολαύσουν τη πρώτη φάση της διάβασης. Στην Ευρώπη, τη Δυτική και Κεντρική Ασία, την Ανατολική Αφρική και τη Δυτική Αυστραλία θα είναι ορατή η τελική φάση του φαινομένου και συγκεκριμένα κατά τη διάρκεια του ηλιοβασιλέματος της 6ης Ιουνίου.

Το 1716, ο Βρετανός αστρονόμος Έντμουντ Χάλλεϋ, κάλεσε αρκετούς επιστήμονες να συνεργαστούν μαζί του για μια αποστολή που θα επεκτεινόταν σε όλη την υδρόγειο. Είχε προβλέψει ότι στις 6 Ιουνίου 1761, η Αφροδίτη θα περνούσε μπροστά από τον ήλιο και υπολόγισε ότι εάν οι επιστήμονες χρονομετρούσαν την ίδια διάβαση της Αφροδίτης από διαφορετικές τοποθεσίες του πλανήτη μας, θα μπορούσαν να υπολογίσουν τριγωνομετρικά την απόσταση του Ηλίου από τη Γη.

Έτσι οργανώθηκαν αποστολές από τη Βρετανία και τη Γαλλία για να καταγράψουν τις διαβάσεις του 1761 κι 1769. Η βρετανική αποστολή δέχθηκε επίθεση από γαλλικά πλοία και οι Άγγλοι επιστήμονες, Τσαρλς Μέισον και Τζερεμάια Ντίξον, αρνήθηκαν να ολοκληρώσουν την αποστολή τους. Η Βασιλική Εταιρία της Βρετανίας τους προειδοποίησε, ότι εάν δεν συνέχιζαν το έργο τους, «θα τους επιβαλλόταν ο σκληρότερος νόμος».

Η αποστολή του 1761 τελικά απέτυχε, καθώς η διέλευση διήρκησε μονάχα ένα λεπτό και οι αστρονόμοι δεν κατάφεραν να συγχρονιστούν σε τόσο μικρό χρονικό διάστημα.

Επιστήμονες από τη Βρετανία, την Ελβετία, την Αυστρία και τη Ρωσία στάλθηκαν ξανά το 1769, με επικεφαλής τον μεγάλο εξερευνητή Τζέιμς Κουκ. Πέντε αστρονόμοι έχασαν τη ζωή τους και αρκετοί τραυματίστηκαν σοβαρά, όταν η αποστολή στάλθηκε στην Ανταρκτική. Ο Κουκ επέστρεψε μετά από 11 χρόνια, έχοντας αποτύχει δύο φορές να δει τη διάβαση και έχασε τη δουλειά του.

Ύστερα από χρόνια συλλογής των δεδομένων, η απόσταση υπολογίστηκε στα 149 με 155 εκατομμύρια χιλιόμετρα – με την ακριβή απόσταση να υπολογίζεται σήμερα στα 149.600.000 χιλιόμετρα. Ως μέση απόσταση της Γης από τον ήλιο ορίζεται η αστρονομική μονάδα AU (Astronomical Unit).
πηγη

Κρύβει ωκεανό και ο Πλούτωνας;

Επιστήμονες θεωρούν πολύ πιθανή την παρουσία νερού σε υγρή μορφή στο εσωτερικό του

Κάτω από την παγωμένη επιφάνεια του Πλούτωνα, βαθιά στο εσωτερικό του, ίσως κρύβεται ένας ωκεανός

Μετά τους παγωμένους δορυφόρους του Δία και του Κρόνου (την Ευρώπη και τον Εγκέλαδο) η επιστημονική κοινότητα υποψιάζεται ότι και στον μακρινό και παγωμένο Πλούτωνα υπάρχει νερό σε υγρή μορφή στο υπέδαφος. Αμερικανοί ερευνητές υποστηρίζουν ότι είναι πολύ πιθανό ο Πλούτωνας να κρύβει ένα ωκεανό και άρα και κάποιες μορφές ζωής.
Ο πυρήνας «καταλύτης»
Η θερμοκρασία στην επιφάνεια του Πλούτωνα κινείται σε επίπεδα των -230 βαθμών Κελσίου αλλά τα τελευταία χρόνια ορισμένοι ειδικοί έχουν διατυπώσει την άποψη ενδέχεται στο εσωτερικό του να υπάρχει αρκετή θερμότητα που να διατηρεί νερό σε υγρή μορφή.
Επιστήμονες του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνια υποστηρίζουν ότι πράγματι στο εσωτερικό του Πλούτωνα οι συνθήκες που επικρατούν είναι τέτοιες που αυξάνουν σημαντικά τις πιθανότητες να υπάρχει ένας «υπόγειος» ωκεανός.
Σύμφωνα με τους ερευνητές η ύπαρξη ενός ωκεανού στον Πλούτωνα εξαρτάται από τις συγκεντρώσεις ραδιενεργού καλίου στον πυρήνα του σε συνδυασμό με την ποσότητα του πάγου που περιβάλλει τον πυρήνα.
Οι παρατηρήσεις που έχουν γίνει στον Πλούτωνα δείχνουν ότι ο πετρώδης πυρήνας του αποτελεί το 40% του συνολικού του όγκου. Αν οι συγκεντρώσεις καλίου στον πυρήνα είναι σε επίπεδα 75 μερών ανά δισεκατομμύριο η αποσύνθεσή του θα μπορούσε να παράγει θερμότητα ικανή να λιώσει τον εσωτερικό πάγο που είναι ένα μείγμα νερού και αζώτου.
«Ο πυρήνας του Πλούτωνα περιέχει αυτή την ποσότητα καλίου ίσως και μεγαλύτερη. Στον πυρήνα της Γης οι συγκεντρώσειςά καλίου είναι δέκα φορές πιο μικρές από εκείνες στον Πλούτωνα αλλά βέβαια η Γη είναι πολύ πιο κοντά στον Ήλιο γεγονός που ίσως έπαιξε ρόλο στο να μην παραχθεί τόσο κάλιο» δηλώνει ο Ουίλιαμ Μακ Κίνον του Πανεπιστημίου Ουάσιγκτον στο Μιζούρι που δεν είναι μέλος της ερευνητικής ομάδας.
Οι προϋποθέσεις για τη συντήρηση ωκεανού
Η παρουσία μιας πηγής θερμότητας δεν είναι ικανή από μόνη της για να δημιουργήσει και πολύ περισσότερο να συντηρήσει σε μόνιμη βάση έναν ωκεανό. Η θερμότητα από τον πυρήνα θα μεταδοθεί στον πάγο που τον περιβάλλει. Αν όμως οι πάγοι θερμανθούν με πολύ γρήγορο ρυθμό τότε η θερμότητα θα «ξεφύγει» και θα απελευθερωθεί προς το διάστημα πριν τελικά προλάβουν να λιώσουν οι πάγοι.
Για δημιουργηθεί και κυρίως για να διατηρηθεί ένας ωκεανός θα πρέπει η θερμότητα να λειτουργεί με τρόπο ανάλογο ώστε τα κατώτερα στρώματα του εσωτερικού πάγου να λιώνουν μεν αλλά σε πολύ αργό ρυθμό ώστε τα ανώτερα στρώματά του να δημιουργούν τις απαραίτητες προϋποθέσεις (ένα είδος μόνωσης) για να συντηρείται η παρουσία του νερού σε υγρή μορφή.
Λαμβάνοντας ως δεδομένο ότι αυτή η γεωλογική διεργασία λαμβάνει χώρα στον Πλούτωνα οι ερευνητές υπολόγισαν ότι στο υπέδαφος του Πλούτωνα υπάρχει ένα στρώμα πάγου βάθους 165 χιλιομέτρων και κάτω από αυτό ένας ωκεανός με βάθος επίσης 165 χιλιομέτρων.
Παρατηρήσεις και μετρήσεις ακρίβειας του σχήματος του Πλούτωνα θα δώσουν πιο καθαρές απαντήσεις για το αν τελικά υπάρχει «υπόγειος» ωκεανός σε αυτόν. Όμως με τα υπάρχοντα τεχνικά μέσα αυτό δεν είναι δυνατόν και έτσι θα πρέπει να περιμένουμε μέχρι το 2015 για να μάθουμε την αλήθεια όταν θα φτάσει εκεί το εξερευνητικό σκάφος New Horizon της NASA.

ΤΟ ΒΗΜΑ

ΑΝΑΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΑΠΟ ΕΔΩ:

Ανακαλύφθηκαν 50 εξωπλανήτες ♦ 16 με συνθήκες ζωής σαν της Γης

Ευρωπαίοι αστρονόμοι ανακάλυψαν 50 άγνωστους έως τώρα πλανήτες εκτός του ηλιακού μας συστήματος. Ανάμεσά τους, υπάρχουν 16 εξωπλανήτες που εμπίπτουν στην κατηγορία της «σούπερ-Γης», δηλαδή έχουν μάζα μεγαλύτερη από του πλανήτη μας αλλά μικρότερη του Δία. Μία μάλιστα «σούπερ-Γη», σε απόσταση περίπου 35 ετών φωτός, στην κατεύθυνση του Αστερισμού του Ιστίου, βρίσκεται στην λεγόμενη «κατοικήσιμη ζώνη» του άστρου της, δηλαδή σε μια περιοχή που πληροί τις προϋποθέσεις φιλοξενίας ζωής.

Είναι η δεύτερη φορά, μετά την πρώτη το 2007 (πλανήτης Gliese 581 d), που οι αστρονόμοι ανακαλύπτουν έναν εξωπλανήτη σε μια δυνητικά κατοικήσιμη ζώνη (ούτε πολύ ζεστή, ούτε πολύ κρύα), δηλαδή στη σωστή απόσταση από το άστρο του, ώστε να καθίσταται εφικτή η ανάπτυξη ζωής σε αυτόν - τουλάχιστον όπως την ξέρουμε στη Γη.
Η ανακάλυψη των εξωπλανητών έγινε με το όργανο (φασματογράφο) Harps, που βρίσκεται στο διαμέτρου 3,6 μ. τηλεσκόπιο «Λα Σίλα» του Ευρωπαϊκού Νοτίου Παρατηρητηρίου στη Χιλή, από ομάδα αστρονόμων με επικεφαλής τον δρα Μισέλ Μαγιόρ του πανεπιστημίου της Γενεύης, ο οποίος είχε ανακαλύψει τον πρώτο εξωπλανήτη το 1995.

Η ανακάλυψη παρουσιάστηκε σε συνέδριο στις ΗΠΑ με θέμα «Ακραία ηλιακά συστήματα» και επίσης πρόκειται να δημοσιευτεί στο περιοδικό αστρονομίας και αστροφυσικής Astronomy and Astrophysics, σύμφωνα με το BBC, τη βρετανική Guardian και το Science.
Οι 50 νέοι εξωπλανήτες κινούνται σε τροχιές γύρω από άστρα που μοιάζουν πολύ με τον Ήλιο μας. Πέντε από αυτούς έχουν μάζες το πολύ πενταπλάσιες σε σχέση με την μάζα της Γης. Οι πλανήτες αυτοί θα αποτελέσουν στόχους προτεραιότητας στο μέλλον για τα διαστημικά τηλεσκόπια, που θα αναζητήσουν ίχνη ζωής στις ατμόσφαιρές τους (π.χ. την χημική «υπογραφή» του οξυγόνου).

Η πιο όμοια στον πλανήτη μας «σούπερ-Γη», με την κωδική ονομασία HD 85512 b, εκτιμάται ότι έχει μάζα μόνο 3,6 φορές μεγαλύτερη από τη Γη και βρίσκεται στο άκρο μιας κατοικήσιμης ζώνης (τέτοια θεωρείται μια σχετικά στενή περιοχή γύρω από ένα άστρο, όπου μπορεί να υπάρξει υγρό νερό στην επιφάνεια του πλανήτη, το οποίο θεωρείται ζωτικό για την ύπαρξη ζωής).
«Σούπερ-Γη» καλείται ένας εξωπλανήτης αν έχει μάζα μέχρι δέκα φορές μεγαλύτερη από αυτή της Γης. Εκτιμάται ότι ο συγκεκριμένος εξωπλανήτης έχει βαρύτητα 1,4 φορές μεγαλύτερη της αντίστοιχης γήινης, θερμοκρασίες από 30 έως 50 βαθμούς Κελσίου και μεγάλη υγρασία, με συνέπεια η ατμόσφαιρά του να είναι μάλλον πνιγηρή.
«Δεν εννοούμε ότι αυτός ο πλανήτης θα είναι κατοικήσιμος για εμάς τους ανθρώπους», διευκρίνισε η αστρονόμος Λίζα Καλτενέγκερ του γερμανικού Ινστιτούτου Μαξ Πλανκ, η οποία δεν απέκλεισε όμως ότι άλλες μικρότερες μορφές ζωής θα μπορούσαν να επιβιώσουν εκεί. Το έτος στον πλανήτη αυτό διαρκεί δύο γήινους μήνες και ο Ήλιος του είναι περίπου 1.000 βαθμούς Κελσίου ψυχρότερος από το δικό μας ήλιο. Οι αστρονόμοι επίσης έκαναν νέους υπολογισμούς σχετικά με την πιθανότητα ένα άστρο όπως ο Ήλιος μας να διαθέτει γύρω του στερεούς μικρομεσαίους πλανήτες όπως η Γη, σε αντίθεση με αέριους γίγαντες όπως ο Δίας. Οι επιστήμονες κατέληξαν στην εκτίμηση ότι περίπου το 40% αυτών των άστρων έχουν σε τροχιά γύρω τους τουλάχιστον ένα πλανήτη με μάζα μικρότερη από αυτή του Κρόνου. Με άλλα λόγια, πιστεύουν ότι στο γαλαξία μας αφθονούν οι μικροί βραχώδεις πλανήτες που μοιάζουν με τη Γη.
Μέχρι τώρα οι αστρονόμοι είχαν ανακαλύψει 564 επιβεβαιωμένους εξωπλανήτες, ενώ άλλοι 1.780 περίπου, που έχουν εντοπιστεί από το διαστημικό τηλεσκόπιο «Κέπλερ» (εκτοξεύτηκε τον Μάρτιο του 2009),αναμένουν την επιβεβαίωσή τους.

Λύθηκε το μυστήριο της εξαφάνισης των ηλιακών κηλίδων;

Τρεις κορυφαίοι ειδικοί στα θέματα του ήλιου πιστεύουν ότι επιτέλους έλυσαν το μυστήριο πίσω από την εξαφάνιση των ηλιακών κηλίδων, η οποία μερικές φορές μάλιστα κρατάει περισσότερο από το συνηθισμένο, ένα φαινόμενο που προβληματίζει τους αστροφυσικούς για πάνω από δύο αιώνες.

Οι ερευνητές, με επικεφαλής τον ηλιακό φυσικό Πιτ Μάρτενς του πολιτειακού πανεπιστημίου της Μοντάνα, που δημοσίευσαν τη σχετική μελέτη στο περιοδικό “Nature”, σύμφωνα με το πρακτορείο Ρόιτερ και το “Science”, κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι οι ηλιακές κηλίδες εξαφανίζονται, όταν συνδυάζονται ασυνήθιστα ασθενή μαγνητικά πεδία στον ήλιο με μια γενικότερη μειωμένη ηλιακή δραστηριότητα.

Οι κηλίδες είχαν εξαφανιστεί από το 2008 έως το 2010, αλλά τελευταία ο ήλιος «ξύπνησε» ξανά. Αν και ο ήλιος περνάει από διαδοχικές φάσεις (κύκλους) 11ετούς εναλλασσόμενης έντονης και χαμηλής δραστηριότητας, οι κηλίδες σπάνια εξαφανίζονται για μεγάλες περιόδους, όπως συνέβη πρόσφατα. Όσο πιο έντονη φάση δραστηριότητας περνάει ο ήλιος (ηλιακό μέγιστο), τόσο αυξάνονται οι κηλίδες στην επιφάνειά του και μαζί τους οι εκρήξεις δισεκατομμυρίων τόνων καυτού πλάσματος που μπορεί να πλήξουν τον πλανήτη μας. Αντίθετα, στη φάση της μεγαλύτερης ηρεμίας (ηλιακό ελάχιστο), οι κηλίδες και οι ηλιακές καταιγίδες είναι σπάνιες.

Στον τελευταίο όμως τέτοιο ηλιακό κύκλο, παρατηρήθηκε μεγαλύτερη του συνηθισμένου διάρκεια της φάσης «νηνεμίας» (780 μέρες στη διάρκεια των ετών 2008-2010), με συνέπεια η περίοδος χωρίς κηλίδες να κρατήσει υπερδιπλάσιο χρόνο σε σχέση με τους προηγούμενους κύκλους (περίπου 300 μέρες), πράγμα που προβλημάτισε τους επιστήμονες, οι οποίοι πασχίζουν να καταλάβουν γιατί ο ήλιος έμεινε για τόσο καιρό ήσυχος, περισσότερο από κάθε άλλη φορά μετά το 1913.

Οι τρεις αμερικανοί επιστήμονες χρησιμοποίησαν στοιχεία από διαστημικά τηλεσκόπια για να συλλέξουν μια πληθώρα δεδομένων σχετικά με τις κηλίδες, τις ηλιακές εκλάμψεις και καταιγίδες και τις μεταβολές των μαγνητικών πεδίων στο βόρειο και στο νότιο πόλο του ήλιου. Οι ποταμοί πλάσματος ρέουν από τον ισημερινό του ήλιου προς τους πόλους του, όπου βυθίζονται, για να επιστρέψουν και πάλι στον ισημερινό του. Αυτός ο αέναος κύκλος, με ταχύτητα περίπου 65 χιλιομέτρων την ώρα, διαρκεί γύρω στα 11 χρόνια. Όμως οι επιστήμονες ανακάλυψαν -μέσα από προσομοιώσεις σε ηλεκτρονικό υπολογιστή- ότι τα ρεύματα του ηλιακού πλάσματος μπορούν να επιταχύνουν ή να επιβραδύνουν τη ροή τους, όπως μια κυλιόμενη σκάλα που δυσλειτουργεί, κάτι που μπορεί να οδηγήσει σε παρατεταμένη εξαφάνιση των κηλίδων.

Οι ερευνητές ελπίζουν ότι η δυνατότητα καλύτερης πρόβλεψης των περιόδων ακραίας «ησυχίας» στον ήλιο (το επόμενο ηλιακό ναδίρ αναμένεται το 2019), που οδηγεί σε εξαφάνιση των ηλιακών κηλίδων, θα βοηθήσει στην καλύτερη προστασία των γήινων συστημάτων επικοινωνιών, αλλάζοντας τις τροχιές των δορυφόρων ή κλείνοντας περιστασιακά ορισμένα άλλα ευαίσθητα ηλεκτρονικά συστήματα.
Πηγή: www.skai.gr
http://kosmos-theotherside.blogspot.com/

• Συντάκτης: Λευτέρης Ρήγας, Δημοσίευση: 19/07/2011

Σελήνη, η σωματοφύλακας της Γης

Ερευνώντας την... ατυχία του Ουρανού, ο άξονας του οποίου βρίσκεται στον ισημερινό του, αντιλαμβανόμαστε πόσο ο δορυφόρος της Γης μάς προφυλάσσει από την έλξη των άλλων πλανητών

Ενα από τα μεγαλύτερα άλυτα, μέχρι σήμερα, μυστήρια του ηλιακού συστήματος είναι ο «παράξενος» τρόπος περιστροφής του πλανήτη Ουρανού. Ενώ οι άξονες όλων των άλλων πλανητών είναι σχεδόν κάθετοι στην τροχιά τους, ο άξονας του Ουρανού είναι σχεδόν παράλληλος, έτσι ώστε ο βόρειος πόλος του πλανήτη έχει συνεχώς για 40 χρόνια ημέρα και νύχτα συνεχώς για άλλα τόσα χρόνια. Είναι φανερό ότι ένα τέτοιο περιβάλλον είναι εξαιρετικά αφιλόξενο για την εμφάνιση ζωής.

Είναι άραγε πιθανό κάποια στιγμή ο άξονας της Γης να αλλάξει κατεύθυνση και ο πλανήτης μας να έχει την ίδια τύχη με τον Ουρανό; Για να απαντήσουμε σε αυτό το ερώτημα θα πρέπει πρώτα να προσπαθήσουμε να λύσουμε το μυστήριο της κλίσης του άξονα του Ουρανού.
Τα τελευταία χρόνια αναπτύσσεται μια έντονη παραφιλολογία σχετικά με το αν αλλάζει θέση ο άξονας περιστροφής της Γης ή αν πρόκειται να αλλάξει στο μέλλον. Οι συνέπειες ενός τέτοιου γεγονότος θα είναι σίγουρα συγκλονιστικές, με την κυριολεκτική και τη μεταφορική έννοια αυτής της λέξης, και θα σημάνουν το τέλος του πολιτισμού στη Γη - τουλάχιστον με τη μορφή που εμείς γνωρίζουμε σήμερα.

Οι αστρονόμοι ωστόσο θεωρούν αυτό το ενδεχόμενο εξαιρετικά απίθανο για τη Γη, παρ' όλο που φαίνεται ότι έχει συμβεί σε άλλους πλανήτες, με κυριότερο παράδειγμα τον Ουρανό. Οι άξονες περιστροφής όλων των πλανητών είναι σχεδόν κάθετοι στο επίπεδο της τροχιάς τους - για παράδειγμα ο άξονας περιστροφής της Γης σχηματίζει γωνία 67,5 μοιρών με το επίπεδο της τροχιάς της.

Η γωνία αυτή είναι υπεύθυνη για την εμφάνιση του φαινομένου των εποχών του έτους στον πλανήτη μας. Χτυπητή εξαίρεση σε αυτόν τον κανόνα αποτελεί ο Ουρανός, ο οποίος έχει τους πόλους του εκεί όπου οι υπόλοιποι πλανήτες έχουν τον ισημερινό τους. Πού οφείλεται άραγε αυτό το φαινόμενο;



Ο Ουρανός έχει τους πόλους του εκεί όπου οι άλλοι πλανήτες έχουν τον ισημερινό τους. Η θέση του ισημερινού του πλανήτη επισημαίνεται από τους λεπτούς δακτυλίους του

Η θεωρία που δεχόμαστε σήμερα για τη δημιουργία του ηλιακού συστήματος προβλέπει ότι όλοι οι πλανήτες δημιουργήθηκαν με άξονες περιστροφής κάθετους στις τροχιές τους. Επομένως ο άξονας του Ουρανού θα πρέπει να «έστριψε» σε κάποια μεταγενέστερη εποχή. Αρχικά είχε υποτεθεί ότι αυτό συνέβη όταν ο πλανήτης αυτός συγκρούστηκε με κάποιο άλλο μεγάλο σώμα του ηλιακού συστήματος, στο μέγεθος της Γης.

Στη συνέχεια ωστόσο έγινε φανερό ότι αυτό δεν μπορούσε να αληθεύει για έναν πολύ απλό λόγο: οι τροχιές των μεγάλων δορυφόρων όλων των πλανητών βρίσκονται στο ισημερινό επίπεδο του κάθε πλανήτη. Μια σύγκρουση του Ουρανού με ένα άλλο σώμα θα άλλαζε τον άξονα του πλανήτη, αλλά θα άφηνε τους δορυφόρους του να περιφέρονται στο αρχικό ισημερινό επίπεδό του.

Εν τούτοις οι δορυφόροι του Ουρανού περιφέρονται στο σημερινό ισημερινό επίπεδο του πλανήτη, γεγονός που σημαίνει ότι η αλλαγή του άξονα περιστροφής έγινε με αργό τρόπο, έτσι ώστε να «παρασυρθούν» μαζί και οι δορυφόροι του. Ο μόνος τρόπος για αργή μεταβολή του άξονα περιστροφής του Ουρανού είναι η συνεχής και ασθενής έλξη κάποιου άλλου σώματος, είτε ενός άλλου πλανήτη είτε ενός από τους δορυφόρους του.

Η έλξη άλλου πλανήτη θα πρέπει να αποκλειστεί, επειδή είναι ικανή να αλλάξει τον άξονα ενός από τους μικρούς πλανήτες, π.χ. του Αρη ή του Ερμή, όχι όμως και του Ουρανού, που είναι ένας από τους τέσσερις μεγαλύτερους πλανήτες του ηλιακού συστήματος. Αρα μένει η περίπτωση της έλξης ενός δορυφόρου.
Ο γάλλος αστρονόμος Ζακ Λασκάρ και η ομάδα του έδειξαν ότι η παρουσία ενός μεγάλου δορυφόρου σε μεγάλη απόσταση από τον Ουρανό μπορεί να ερμηνεύσει την «παράξενη» θέση του άξονα του πλανήτη, τέτοιος δορυφόρος όμως δεν παρατηρείται σήμερα. Ο Λασκάρ και η ομάδα του υποστηρίζουν ότι ο δορυφόρος αυτός, αφού μετακίνησε τον άξονα περιστροφής του Ουρανού, αποσπάστηκε από τον μητρικό πλανήτη κατά τη διάρκεια του όψιμου σφοδρού βομβαρδισμού, όταν οι μεγάλοι πλανήτες του ηλιακού συστήματος σχεδόν συγκρούστηκαν μεταξύ τους.

Το πρόβλημα με αυτό το σενάριο είναι ότι ο δορυφόρος αυτός θα έπρεπε να περιφέρεται σε απόσταση 50 φορές την ακτίνα του Ουρανού και να έχει μάζα το 1/100 της μάζας του πλανήτη.

Ωστόσο ο πιο απομακρυσμένος δορυφόρος του Ουρανού περιφέρεται μόνο στη μισή απόσταση και έχει μάζα μόλις το ένα εκατοντάκις χιλιοστό του πλανήτη. Σαν να μην έφτανε αυτό, το σενάριο κάνει και την επιπλέον υπόθεση ότι αρχικά η τροχιά του Ουρανού είχε αφύσικα μεγάλη κλίση ως προς το μέσο επίπεδο των τροχιών των υπολοίπων πλανητών. Για τους παραπάνω λόγους οι περισσότεροι αστρονόμοι δεν δέχονται σήμερα την ερμηνεία του Λασκάρ.

Πρόσφατα διατυπώθηκε η άποψη ότι το σενάριο της σύγκρουσης είναι συμβατό με το επίπεδο των τροχιών των δορυφόρων του Ουρανού, αν η σύγκρουση είχε συμβεί πριν από τη δημιουργία των δορυφόρων. Με τον έναν ή τον άλλον τρόπο φαίνεται ότι το μυστήριο του άξονα του Ουρανού παραμένει ακόμη άλυτο. Τουλάχιστον όμως τα μέχρι στιγμής αποτελέσματα δείχνουν ότι ένα παρόμοιο σενάριο δεν μπορεί να ισχύσει για τη Γη, η οποία έχει έναν μόνο δορυφόρο: τη Σελήνη. Η επίδρασή της στον πλανήτη μας είναι πολύ καλά γνωστή και δεν είναι ικανή να αλλάξει τη θέση του άξονά του.

Μάλιστα η Σελήνη όχι μόνο δεν μπορεί να αλλάξει τη διεύθυνση του άξονα της Γης, αλλά μας προφυλάσσει και από το δεύτερο τρόπο μετάθεσης του άξονα ενός πλανήτη, δηλαδή την έλξη των άλλων πλανητών.

Με άλλα λόγια αποδεικνύεται ότι η Σελήνη δεν είναι δορυφόρος της Γης μόνο με την αστρονομική έννοια της λέξης. Είναι δορυφόρος και με την αρχική έννοιά της, δηλαδή ένας υπηρέτης που μετα-φέρει το δόρυ του πολεμιστή. Με άλλα λόγια, είναι η σωματοφύλακάς της.
* O κ. Χάρης Βάρβογλης είναι καθηγητής του Τμήματος Φυσικής του ΑΠΘ

TO BHMA
ΑΝΑΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΑΠΟ ΤΟ:
http://www.cretalive.gr/

Δεύτερο φεγγάρι είχε η Γη

Νέα επιστημονική θεωρία που δημοσιεύεται στην επιθεώρηση Nature υποστηρίζει πως η Γη είχε δεύτερο φεγγάρι. Το μικρότερο αυτό φεγγάρι φέρεται να διαλύθηκε έπειτα από σύγκρουσή του με τη γνωστή σε όλους μας Σελήνη. Τα "βουνά" της Σελήνης, μάλιστα, θεωρούνται συνέπεια αυτής της σύγκρουσης.

Σύμφωνα με τη γνωστή θεωρία για τη δημιουργία της Σελήνης, αυτή προέκυψε από σύγκρουση της Γης με άλλον πλανήτη στο μέγεθος του Άρη. Ο,τι προέκυψε από αυτή την πρόσκρουση ενσωματώθηκε σε ένα άλλο ενιαίο σώμα, τη Σελήνη. Από την πρόσκρουση όμως φέρεται να σχηματίστηκε και ένα δεύτερο σώμα που "εγκλωβίστηκε" ανάμεσα στη Γη και τη Σελήνη σε μια "βαρυτική διελκυστίνδα". Ο Δρ. Μάρτιν Γιούτσι, ένας από του συντάκτες της έκθεσης από το Πανεπιστήμιο της Βέρνης, υποστηρίζει ότι αυτή η νέα θεωρία ταιριάζει απόλυτα με την υπόθεση της γιγαντιαίας σύγκρουσης.
Μία ακόμη σύγκρουσή με τη Σελήνη φέρεται να αφάνισε το δεύτερο αυτό φεγγάρι. Η σύγκρουση ήταν ήπια και σύμφωνα με τον Δρ. Γιούτσι, "αυτό είναι σημαντικό γιατί σημαίνει ότι δεν προκλήθηκαν μεγάλες δονήσεις ή τήξη".
Σύμφωνα με θεωρία που ενισχύεται από παρατηρήσεις της NASA, η Σελήνη αποτελούνταν από μάγμα καλλυμένο από ένα λεπτό φλοιό.Έπειτα από τη σύγκρουση το μάγμα ανακατανεμήθηκε στη μία πλευρά της Σελήνης. Η Σελήνη είναι διογκωμένη με ανώμαλο έδαφος από την πλευρά που δεν είναι ορατή από τη Γη, στην οποία υπάρχουν οροσειρές υψηλότερες των 3 χιλιομέτρων.
Η ανάλυση δείγματος από την άλλη πλευρά του φεγγαριού ή μία επανδρωμένη αποστολή θα βοηθήσει τους ερευνητές μελλοντικά να αποδείξουν τη θεωρία τους.
tvxs.gr

Στις 5 Αυγούστου αναχωρεί για Δία η σημαντική αποστολή Juno

Διάδοχος του Γαλιλαίου

Το Juno θα χρειαστεί μια πενταετία για να φτάσει στον προορισμό του   (Φωτογραφία:  NASA/JPL )

Δύο δεκαετίες μετά την ιστορική αποστολή Galileo, η NASA ετοιμάζεται για το επόμενο βήμα στην εξερεύνηση του μεγαλύτερου, αρχαιότερου και πιο επικίνδυνου πλανήτη. Η αποστολή Juno προγραμματίζεται να εκτοξευτεί την Πέμπτη για να ερευνήσει μεταξύ άλλων αν ο Δίας κρύβει στην καρδιά του ένα κολοσσιαίο διαμάντι.

Το ρομποτικό σκάφος θα φτάσει στο σύστημα του Δία το 2016 και θα τεθεί σε τροχιά γύρω από τον πλανήτη κοντά στις θανάσιμες ζώνες ακτινοβολίας του πλανήτη. Αν και τα ηλεκτρονικά του συστήματα προστατεύονται από ένα κέλυφος τιτανίου, πιθανότατα δεν θα αντέξουν πάνω από 12 μήνες την ισχυρή ακτινοβολία.

Τρία είναι τα βασικά ερωτήματα που καλείται να απαντήσει το Juno:

• Πώς δημιουργείται το μαγνητικό πεδίο του Δία, που είναι και η μεγαλύτερη δομή του Ηλιακού Συστήματος;
• Πόσο νερό περιέχει ο πλανήτης; Η ποσότητα νερού σχετίζεται άμεσα με την εξέλιξη όχι μόνο του Δία αλλά και των υπόλοιπων πλανητών.
• Ο πλανήτης αποτελείται άραγε εξολοκλήρου από αέρια, ή μήπως κρύβει έναν στερεό πυρήνα; Ορισμένοι επιστήμονες πιστεύουν ότι η ακραία πίεση και θερμοκρασία θα μπορούσαν να έχουν δημιουργήσει στην καρδιά του πλανήτη ένα γιγάντιο, ατόφιο διαμάντι.

Από την περασμένη Τετάρτη, το σκάφος βρίσκεται τοποθετημένο στην κορυφή ενός πυραύλου Atlas 5 και περιμένει την εκτόξευση της 5ης Αυγούστου.

Το σκάφος, που παίρνει το όνομα της Γιούνο, μιας ρωμαϊκής θεότητας που αντιστοιχεί στην Ήρα, αναπτύχθηκε από την εταιρεία  Lockheed Martin. To κόστος της όλης αποστολής εκτιμάται στα 1,1 δισ. δολάρια.

Στη γειτονιά του γίγαντα
Ο Δίας πιστεύεται ότι ήταν το πρώτο σώμα που σχηματίστηκε στο Ηλιακό Σύστημα μετά τον Ήλιο. Συγκέντρωσε μεγάλο μέρος από τα υλικά που περίσσεψαν από τη γέννηση του άστρου -κυρίως υδρογόνο και ήλιο- και πήρε γιγάντιες διαστάσεις: έχει διπλάσια μάζα από ό,τι όλοι οι υπόλοιποι πλανήτες στη Γη.

Δεδομένου ότι κανένα αέριο δεν μπορεί να δραπετεύσει από το πανίσχυρο βαρυτικό του πεδίο, ο Δίας ουσιαστικά περιέχει μέχρι και σήμερα δείγματα από τους δομικούς λίθους που σχημάτισαν το Ηλιακό Σύστημα.

Ένα από τα όργανα του Juno, το οποίο εκπέμπει μικροκύματα και μετρά την ανάκλασή τους, θα εξετάσει πόσο νερό έχει σχηματιστεί στον πλανήτη από την ένωση του αρχαίου υδρογόνου με οξυγόνο.

Η περιεκτικότητα σε νερό έχει άμεση σχέση με το πού σχηματίστηκε ο πλανήτης: ορισμένοι πιστεύουν ότι βρισκόταν ανέκαθεν στη σημερινή του θέση (πέντε φορές μακρύτερα από τον Ήλιο από ό,τι η Γη), ενώ άλλοι εκτιμούν ότι σχηματίστηκε στις παρυφές του Ηλιακού Συστήματος και αργότερα μετακινήθηκε προς το εσωτερικό του.

Τα όργανα του σκάφους θα μελετήσουν επίσης το μυστηριώδες μαγνητικό πεδίο του πλανήτη, στο οποίο οφείλονται και οι ζώνες ακτινοβολίας που θα απειλήσουν το ίδιο το Juno.

«Θα βουτήξουμε ακριβώς κάτω από τις ζώνες ακτινοβολίας που είναι η πιο επικίνδυνη περιοχή του Ηλιακού Συστήματος πέρα από τον ίδιο τον Ήλιο» σχολίασε στο AFP ο Σκοτ Μπόλτον, επιστημονικός υπεύθυνος της αποστολής στο Ερευνητικό Ινστιτούτο Southwest στο Τέξας.

Τροφοδοτούμενο από το αμυδρό ηλιακό φως που φτάνει στον Δία, το Juno θα τεθεί τελικά σε πολική τροχιά και θα περνά μόλις 5.000 χλμ από τα σύννεφα που καλύπτουν τους πόλους του πλανήτη.

Θα μπορεί έτσι να στέλνει εικόνες ακόμα πιο εντυπωσιακές και από τις φωτογραφίες του Galileo, το οποίο εκτοξεύτηκε το 1989 και καταστράφηκε το 2003 με ελεγχόμενη βουτιά μέσα στον ίδιο τον Δία.

Νωρίτερα, το Galileo είχε απελευθερώσει μια μικρή διερευνητική συσκευή που εισήλθε στα εξώτερα στρώματα της ατμόσφαιρας και μετέδιδε δεδομένα για 58 λεπτά, πριν διαλυθεί τελικά από την ακραία πίεση και θερμοκρασία.

Newsroom ΔΟΛ

Ανακαλύφθηκε ένα μικρό τέταρτο φεγγάρι

Το διαστημικό τηλεσκόπιο Hubble ανακάλυψε ένα μικρό τέταρτο φεγγάρι σε τροχιά γύρω από τον μακρινό παγωμένο "νάνο" πλανήτη Πλούτωνα, ανακοίνωσε σήμερα η NASA.

Το διαστημικό τηλεσκόπιο έψαχνε για δακτυλίους γύρω από τον "εκκεντρικό" πλανήτη στην άκρη του ηλιακού μας συστήματος όταν εντόπισε το P4, όπως είναι το προσωρινό όνομα που δόθηκε στο πρόσφατα ανακαλυφθέν φεγγάρι.

Με εκτιμώμενη διάμετρο 13 έως 34 χιλιόμετρα, το P4 είναι το μικρότερο από τα τέσσερα φεγγάρια του Πλούτωνα, αναφέρει σε ανακοίνωση της η διαστημική υπηρεσία των ΗΠΑ.

Το μεγαλύτερο φεγγάρι του Πλούτωνα, ο Χάρων, έχει διάμετρο 1.043 χιλιόμετρα, και τα δυο άλλα φεγγάρια του, Νιξ και Ύδρα, έχουν διάμετρο από 32 - 113 χλμ.

"Το θεωρώ αξιοσημείωτο ότι οι κάμερες του Hubble μας έδωσαν τη δυνατότητα να δούμε ένα τέτοιο μικρό αντικείμενο με τόση σαφήνεια από απόσταση μεγαλύτερη των 5 δισεκατομμυρίων χλμ.", δήλωσε ο Μαρκ Σοουόλτερ του Ινστιτούτου SETI στο Μάουντεν Βιου της Καλιφόρνιας, ο οποίος είναι επικεφαλής αυτού του προγράμματος παρατήρησης με το Hubble.

Η παρατήρηση από το Hubble αποτελεί μέρος των συνεχιζόμενων εργασιών για την υποστήριξη της αποστολής "Νέοι Ορίζοντες" της NASA, που έχει προγραμματιστεί να έχει μια στενή επαφή με τον Πλούτωνα και τα φεγγάρια του το 2015.

Το P4 βρίσκεται ανάμεσα στις τροχιές του Νιξ και της Ύδρα, και τα δύο ανακαλύφθηκαν από το Hubble το 2005. Ο Χάρων ανακαλύφθηκε το 1978 από το αμερικανικό Ναυτικό Παρατηρητήριο.




Πηγή : newsit

Η ΝASA Στέλνει την «Ηρα» να Δει Πώς Είναι ο Δίας

Λιγότερο από ένας μήνας απομένει ώς την εκτόξευση του διαστημικού σκάφους της NASA Juno (Ηρα), που θα αναχωρήσει τον Αύγουστο με προορισμό τον πλανήτη Δία. H αποστολή του Juno θα προσδιορίσει αν o μεγαλύτερος πλανήτης του ηλιακού συστήματος αποτελείται μόνο από τα γνωστά νέφη ή αν διαθέτει και στερεό πυρήνα.

Το ταξίδι μέχρι τον Δία θα διαρκέσει σχεδόν πέντε χρόνια και η άφιξη σε τροχιά γύρω από τον πλανήτη έχει προγραμματισθεί για τον Ιούλιο του 2016. Το Juno θα πραγματοποιήσει 33 περιστροφές γύρω από τον Δία πριν συντριβεί βουτώντας στα πυκνά νέφη. Ως το τρίτο πιο φωτεινό αντικείμενο στον νυχτερινό ουρανό, ο Δίας είναι οικείο ουράνιο σώμα. Ομως οι πληροφορίες γι' αυτόν είναι ελλιπείς, αφού καμία από τις μέχρι τώρα διαστημικές αποστολές δεν έχει κατορθώσει να μετρήσει παραδείγματος χάριν πόσο νερό έχει ο πλανήτης, προκειμένου να επιβεβαιωθούν ή να διαψευσθούν οι θεωρίες που έχουν ώς τώρα διατυπωθεί για τη δημιουργία του.
Επίσης, σημαντικό αντικείμενο της αποστολής του Juno θα είναι το πανίσχυρο μαγνητικό πεδίο του Δία, το οποίο επηρεάζει και το πολύ ευμετάβλητο κλίμα του γιγάντιου πλανήτη. «Εξερευνώντας το βόρειο και το νότιο σέλας του πλανήτη θα καταλάβουμε πώς η τεράστια μαγνητική δύναμη του Δία επηρεάζει την ατμόσφαιρά του»,αναφέρει η NASA στο σχετικό ανακοινωθέν. Η χαρακτηριστικότερη καταιγίδα του Δία, γνωστή ως «κόκκινη κηλίδα», έγινε αντιληπτή για πρώτη φορά τον 17ο αιώνα και συνεχίζει να μαίνεται ώς τις μέρες μας. Παράλληλα, στα τέλη της δεκαετίας του 1970 ανακαλύφθηκε ότι ο Δίας διαθέτει και αυτός, όπως και ο Κρόνος, δακτυλίους, αν και οι δακτύλιοι του Δία είναι πολύ πιο λεπτοί. Οι δορυφόροι του γιγαντιαίου πλανήτη, που στην πρώτη καταμέτρηση, από τον Γαλιλαίο το 1610, ήταν τέσσερις, τώρα έχει προσδιοριστεί ότι φθάνουν τους 63.
Με ηλιακή ενέργεια
Το τελευταίο σκάφος που μελέτησε στενά τον Δία ήταν το Galileo, η αποστολή του οποίου έληξε το 2003. Η εξέλιξη των υπολογιστών και της επιστήμης έκτοτε επιτρέπει στους επιστήμονες να συνεχίσουν να αντλούν νέα συμπεράσματα από καινούργιες επεξεργασίες των δεδομένων αυτών. Το «παράθυρο» των ιδανικών συνθηκών για την εκτόξευση του Juno από το ακρωτήριο Κανάβεραλ της Φλόριντα ανοίγει στις 5 Αυγούστου και κλείνει στις 26 Αυγούστου.
Το διαστημικό σκάφος, που κινείται με ηλιακή ενέργεια, θα τεθεί σε τροχιά με τη βοήθεια πυραύλου Atlas 5. Υστερα από μια σειρά διαστημικούς ελιγμούς, το Juno θα προσπεράσει τη Γη με κατεύθυνση τον Δία σε ένα χρόνο. Ανάμεσα στη Γη (που είναι ο τρίτος πλανήτης του ηλιακού συστήματος) και στον Δία (που είναι ο πέμπτος) μεσολαβεί ο Αρης αλλά και μια ζώνη αστεροειδών.
(από την εφημερίδα "Καθημερινή")

Τα Voyager του 1977 στην εσχατιά του ηλιακού μας συστήματος

Τα μηχανήματα του ανθρώπου που έχουν καταφέρει να απομακρυνθούν περισσότερο από τον πλανήτη μας, οι ακαταπόνητοι ταξιδευτές της ανθρωπότητας, τα δύο διαστημικά οχήματα Voyager, περνάνε μέσα από μια απρόσμενη «θάλασσα» ισχυρών μαγνητικών αναταράξεων, καθώς βρίσκονται στα έσχατα όρια του ηλιακού μας συστήματος και επιχειρούν να περάσουν στο διαστρικό κενό για πρώτη φορά, σε κοσμοϊστορική στιγμή για το ανθρώπινο είδος.

Τα δύο μυθικά πλέον σκάφη της NASA, που εκτοξεύτηκαν το 1977, ήδη προσεγγίζουν το απώτατο όριο όπου φτάνει η επιρροή του ήλιου μας (η λεγόμενη "ηλιόσφαιρα" που ορίζει τα "σύνορα" του ηλιακού μας συστήματος), σε απόσταση άνω των 15 δισεκατομμυρίων χιλιομέτρων από τη Γη. Παρόλα αυτά συνεχίζουν με συνέπεια να επιτελούν το καθήκον τους και να στέλνουν πίσω στην "πατρίδα" επιστημονικά στοιχεία. Έχουν, έτσι, επιτρέψει στους επιστήμονες να διαμορφώσουν μια καλύτερη εικόνα για τις συνθήκες που επικρατούν στη συνοριακή ζώνη, όπου η ύλη που εκτοξεύεται από τον ήλιο μας, συναντά το διαστρικό μαγνητικό πεδίο και την ύλη που έχει εκτοξευτεί από άλλα άστρα του γαλαξία μας.
Τα τελευταία στοιχεία, που δημοσιεύονται στο περιοδικό αστροφυσικής "The Astrophysical Journal", δείχνουν ότι οι εσχατιές του ηλιακού μας συστήματος μοιάζουν με ένα γιγάντιο και ταραγμένο "τζακούζι", όπως δήλωσε ο καθηγητής Γιουτζίν Πάρκερ του πανεπιστημίου του Σικάγο.
Η ανάλυση των δεδομένων των Voyager 1 και 2, με τη βοήθεια μοντέλων ηλεκτρονικών υπολογιστών, δείχνουν πως οι γραμμές του μαγνητικού πεδίου που μεταφέρονται με τον ηλιακό "άνεμο" της ύλης που εκπέμπει το μητρικό άστρο μας, συνεχώς διασπώνται και επανασυνδέονται υπό μεγάλη πίεση. Αυτή η διαδικασία δημιουργεί μέσα στον ηλιακό άνεμο γιγάντιες "φυσαλίδες" με πλάτος μέχρι 160 εκατομμυρίων χιλιομέτρων η κάθε μία. «Επειδή ο ήλιος περιστρέφεται με μεγάλη ταχύτητα, το μαγνητικό πεδίο του συστρέφεται και "ρυτιδιάζει", όπως η φούστα μιας μπαλαρίνας», πράγμα που εντείνεται όσο μεγαλώνει η απόσταση από τον ήλιο, δήλωσε χαρακτηριστικά ο αστρονόμος Μέραβ Όφερ του πανεπιστημίου της Βοστόνης.
Αυτή η διαπίστωση έχει σημασία, κατά τους επιστήμονες, για την κατανόηση της κοσμικής ακτινοβολίας των σωματιδίων υψηλής ενέργειας που πέφτουν πάνω στη Γη με προέλευση τα μακρινά άστρα που εκρήγνυνται, τις μαύρες τρύπες και άλλα "εξωτικά" φαινόμενα του σύμπαντος. «Οι μαγνητικές φυσαλίδες αποτελούν την πρώτη γραμμή άμυνάς μας ενάντια στις κοσμικές ακτίνες. Δεν έχουμε ακόμα καταλήξει αν αυτό είναι καλό πράγμα ή όχι», δήλωσε ο Όφερ. Είναι πιθανό η δημιουργία αυτών των ξεχωριστών μαγνητικών δομών με μορφή "φυσαλίδων" (σαν διαπερατή μεμβράνη) να κάνει το ηλιακό μας σύστημα πιο ευάλωτο και "πορώδες" στη διείσδυση των κοσμικών ακτίνων. Από την άλλη όμως, μπορεί οι κοσμικές ακτίνες να παγιδεύονται πιο αποτελεσματικά μέσα στις τεράστιες μαγνητικές "φυσαλίδες".
Οι επιστήμονες δήλωσαν έκπληκτοι από την μαγνητική αναταραχή που επικρατεί στα απώτατα όρια του ηλιακού μας συστήματος, τα οποία ανέμεναν να είναι πιο γαλήνια, καθώς ως τώρα πίστευαν ότι οι γραμμές του μαγνητικού πεδίου του ήλιου αφού έφταναν στην μέγιστη απόσταση (την "ηλιόπαυση") απλώς έκαναν μια ομαλή στροφή (σαν "αψίδα") και επέστρεφαν για να επανασυνδεθούν με το άστρο μας. Όπως όμως διαπιστώνεται τώρα χάρη στα Voyager επικρατεί μια πιο πολύπλοκη και ταραχώδης εικόνα, που θυμίζει αφρό από τζακούζι!

Τα Voyager ολοκλήρωσαν το 1989 τον αρχικό στόχο της αποστολής τους να μελετήσουν τους εξωτερικούς πλανήτες του ηλιακού μας συστήματος Δία, Κρόνο, Ουρανό και Ποσειδώνα και, έκτοτε, έβαλαν πλώρη για το "βαθύ διάστημα", με γενική κατεύθυνση το κέντρο του γαλαξία μας. Τα όργανά τους συνεχίζουν να λειτουργούν με τη βοήθεια της ραδιενέργειας, αν και, λόγω της μεγάλης απόστασης που τα χωρίζει πλέον από τον πλανήτη μας, ένα ραδιομήνυμά τους πρέπει να ταξιδέψει περίπου 16 ώρες για να φτάσει στη Γη.

Κανένας επιστήμονας ακόμα δεν είναι απόλυτα σίγουρος για το πού ακριβώς τελειώνει το ηλιακό μας σύστημα και πού αρχίζει ο διαστρικός χώρος, πιστεύεται όμως ότι μέσα στα επόμενα τρία έως τέσσερα χρόνια τα Voyager θα καταφέρουν να περάσουν αυτό το έσχατο όριο. Έτσι επιτέλους οι αστρονόμοι θα ξέρουν πραγματικά μέχρι που φτάνει η "επικράτεια" του ήλιου μας και μια ανθρώπινη κατασκευή θα εισέλθει στο διαστρικό κενό για πρώτη φορά, μια πραγματικά κοσμοϊστορική στιγμή.
www.tvxs.gr

Διαστημόπλοιο της NASA θα «αγγίξει» αστεροειδή

Κομμάτια αστεροειδούς θα φέρει στη Γη διαστημικό σκάφος της NASA.

Μη επανδρωμένο διαστημόπλοιο της NASA θα «αγγίξει» τον αστεροειδή 1999 RQ36 και θα φέρει δείγματα της επιφάνειάς του στη Γη, στο πλαίσιο μίας πρωτοποριακής αποστολής της αμερικανικής διαστημικής υπηρεσίας.
Το σκάφος δεν θα προσεδαφιστεί στον αστεροειδή, αλλά θα πλησιάσει αρκετά για να αγγίξει με ένα ρομποτικό βραχίονα την επιφάνειά του και να συλλέξει 2,27 κιλά σκόνης και οργανικού υλικού. Στη συνέχεια, το δείγμα θα κλειστεί σε ειδική κάψουλα, προκειμένου να επιστραφεί στη Γη.
Οι αστεροειδείς θεωρείται πως αποτελούν απομεινάρια από το σχηματισμό του ηλιακού μας συστήματος, 4,5 δισεκατομμύρια χρόνια πριν. Η μελέτη τους θα μπορούσε να «φωτίσει» τις συνθήκες που επικρατούσαν κατά τα πρώτα χρόνια της «ζωής» του και την εμφάνιση της ζωής.
Η αποστολή OSIRIS-REx (Origins-Spectral Interpretation-Resource Identification-Security-Regolith Explorer) αξίας ύψους ενός δισεκατομμυρίου δολαρίων, είναι προγραμματισμένη για το 2016. Η πτήση ως τον αστεροειδή θα διαρκέσει τέσσερα χρόνια, και η επιστροφή εκτιμάται πως θα λάβει χώρα το 2023.
Ο 1999 RQ36 έχει μέγεθος που αντιστοιχεί σε πέντε γήπεδα ποδοσφαίρου και δεν έχει «δει» σημαντικές αλλαγές από τη δημιουργία του ηλιακού συστήματος μέχρι σήμερα, οπότε θεωρείται ότι θα αποτελέσει ένα καλό «δείγμα» μελέτης της «παιδικής ηλικίας» του συστήματός μας από τη γένεσή του μέχρι σήμερα. Ο Μάικλ Ντρέηκ, του πανεπιστημίου της Αριζόνα στο Τάκσον, επικεφαλής της επιστημονικής ομάδας του προγράμματος, περιέγραψε τον αστεροειδή ως μία «χρονοκάψουλα που ίσως να περιέχει τα υλικά από τα οποία δημιουργήθηκε η ζωή».
Αν και η Γη είναι γεμάτη από θραύσματα μετεωριτών, ο επιστημονικός κόσμος ανυπομονεί να μελετήσει κομμάτια που δεν έχουν αλλοιωθεί λόγω του περάσματός τους από την ατμόσφαιρα και της επαφής τους με το γήινο περιβάλλον.
«Φέρνουμε πίσω κάτι το οποίο στην ουσία είναι αμόλυντο από το ανθρώπινο χέρι» συμπλήρωσε χαρακτηριστικά.
Αν και η αποστολή δεν συνδέεται άμεσα με τα σχέδια του Λευκού Οίκου για αποστολή αστροναυτών σε αστεροειδείς μέχρι το 2025, τα δεδομένα που θα προκύψουν από το εν λόγω ερευνητικό πρόγραμμα θα βοηθήσει στην καλύτερη κατανόηση των συνθηκών και του περιβάλλοντός τους σε πιθανή προσεδάφιση σε αστεροειδή.
Στο παρελθόν, διαστημόπλοια έχουν περάσει κοντά από αστεροειδείς, και σε κάποιες περιπτώσεις έχουν προσεδαφιστεί, ενώ πέρυσι ένα ιαπωνικό σκάφος επέστρεψε με επιτυχία σκόνη. Ωστόσο, στη συγκεκριμένη περίπτωση, ο εν λόγω αστεροειδής θεωρείται πιο «παρθένος». Μέσα στο καλοκαίρι επίσης, το διαστημικό σκάφος Dawn της NASA θα «συναντηθεί» με τον αστεροειδή Vesta (Εστία).
H αποστολή OSIRIS-REx επελέγη από τη NASA αντί προτάσεων για επιστροφή βράχων από τη Σελήνη και προσεδάφισης στην Αφροδίτη. Στην τελευταία της φάση, το σκάφος θα εκτοξεύσει την κάψουλα με τα δείγματα πίσω στη Γη και στη συνέχεια θα τεθεί σε τροχιά γύρω από τον Ήλιο μέχρι η NASA να αποφασίσει ποια θα είναι η επόμενη αποστολή του.
www.kathimerini.gr με πληροφορίες από BBC, NASA

Οι πρώτες φωτογραφίες του Ερμή

ΣΤΗ ΔΗΜΟΣΙΟΤΗΤΑ ΑΠΟ ΤΗ NASA

Στη δημοσιότητα έδωσε η NASA τις πρώτες φωτογραφίες, που έλαβε από το διαστημικό σκάφος 'Messenger', το οποίο βρίσκεται σε τροχιά γύρω από τον πλανήτη Ερμή και ξεκίνησε να στέλνει στη Γη δεδομένα.


Οι επιστήμονες έχουν στα χέρια τους εκατοντάδες κοντινές εικόνες της επιφάνειας του Ερμή, αποτυπώνοντας ένα τοπίο αντίστοιχο με της Σελήνης, γεμάτο κρατήρες.
Η αποστολή του 'Messenger' αναμένεται να διαρκέσει 12 μήνες με βασικό στόχο να συλλέξει στοιχεία που θα βοηθήσουν τους επιστήμονες να διαπιστώσουν γιατί ο Ερμής είναι ο πυκνότερος πλανήτης στο Ηλιακό Σύστημα. Επίσης θα διερευνήσει την ενδεχόμενη ύπαρξη πάγου στους κρατήρες των δύο πόλων του πλανήτη.

Κατά την κίνησή του γύρω από τον Ερμή το 'Messenger' θα τον πλησιάζει κάποιες φορές σε απόσταση μόλις 200 χιλ. από την επιφάνεια του γεγονός που εκτός των άλλων θα βοηθήσει σημαντικά στην αποκάλυψη διαφόρων περιοχών του για τις οποίες οι επιστήμονες έχουν στη διάθεσή τους ελάχιστα ή και καθόλου στοιχεία.
Το μοναδικό διαστημικό ερευνητικό σκάφος που έχει επισκεφτεί τον Ερμή ήταν το 'Mariner 10' της NASA πριν από 35 χρόνια. Ομως έκανε ένα σύντομο πέρασμα από αυτόν και φυσικά χωρίς να διαθέτει τα σημερινά προηγμένα συστήματα εξερεύνησης κατάφερε να συλλέξει λίγα στοιχεία και μόνο από το 45% της επιφάνειάς του.


Ο πλανήτης πήρε το όνομά του από τον αρχαιοελληνικό θεό Ερμή, ενώ οι Ρωμαίοι τον ονόμασαν με το όνομα του αντίστοιχου Θεού τους Mercurius. Πριν από τον 5ο αιώνα π.Χ. ο πλανήτης είχε δύο ονόματα καθώς εμφανίζεται εναλλάξ και στις δύο πλευρές του Ηλιου. Το βράδυ ήταν ο Ερμής και το πρωί ο Απόλλων (θεός του ήλιου). Θεωρείται ότι πρώτος ο Πυθαγόρας διατύπωσε την άποψη ότι πρόκειται για τον ίδιο πλανήτη.

Πληροφορίες για τον πλανήτη Ερμή
Ο Ερμής βρίσκεται τόσο κοντά στον Ήλιο, ώστε είναι πολύ δύσκολο να τον διακρίνουμε καθαρά από τη Γη. Επί πλέον είναι και μικρός, ελάχιστα μόνο πιο μεγάλος από της Σελήνη. Η ηλιακή του ημέρα (από ανατολή σε ανατολή) διαρκεί διπλάσιο χρόνο (176 γήινες ημέρες) απ? ότι το έτος του αν και μια πλήρης περιστροφή γύρω από τον άξονά του διαρκεί 59 γήινες ημέρες, ενώ μια πλήρης περιφορά του γύρω από τον Ήλιο (με μέση ταχύτητα 48 χιλιομέτρων το δευτερόλεπτο) διαρκεί 88 μόνο γήινες ημέρες. Σε απόσταση μικρότερη των 70 εκατομμυρίων χιλιομέτρων ο πλησιέστερος αυτός πλανήτης στον Ήλιο καψαλίζεται συνεχώς από τις ακτίνες του. Είναι ένας χτυπημένος κατ? επανάληψη μικρός κόσμος του οποίου οι κρατήρες οφείλονται κυρίως στη γειτνίασή του με τον Ήλιο, η τεράστια βαρύτητα του οποίου προσελκύει μικρούς και μεγάλους διαστημικούς βράχους με αποτέλεσμα ο Ερμής να βρίσκεται συνεχώς στο 'στόχαστρο' των επερχόμενων εισβολέων. Η επιφάνειά του καλύπτεται από κρατήρες ανοιγμένους από μετεωρίτες που έπεσαν πάνω του πριν από αμνημόνευτους χρόνους.
Η ατμόσφαιρα
Ο Ερμής περιβάλλεται από ένα λεπτό στρώμα ηλίου, οξυγόνου και υδρογόνου. Το ήλιο προέρχεται από τον ηλιακό άνεμο και φυλακίζεται από το μαγνητικό του πεδίο, ενώ η ποσότητα που υπάρχει είναι τόσο μικρή ώστε για να γεμίσουμε ένα απλό παιδικό μπαλόνι θα έπρεπε να συγκεντρώναμε όλο το αέριο που περιλαμβάνεται σε μια σφαίρα με διάμετρο 6,5 χιλιομέτρων. Σε σύγκριση η ατμόσφαιρα της Γης είναι ένα τρισεκατομμύριο φορές πιο πυκνή από αυτήν του Ερμή.
Χωρίς ατμόσφαιρα γύρω από τον Ερμή δεν υπάρχουν ούτε άνεμοι ούτε βροχές, δεν υπάρχει όμως ούτε προστασία από τη ζέστη ή από το κρύο. Στο αφήλιο του οι μεσημεριανές θερμοκρασίες στην επιφάνεια φτάνουν τους 285 βαθμούς Κελσίου, ενώ στο περιήλιο η θερμοκρασία ξεπερνάει τους 430 βαθμούς Κελσίου, 7,5 δηλαδή φορές την μέγιστη θερμοκρασία που έχει καταγραφεί ποτέ στην επιφάνεια της Γης (57,7 βαθμοί Κελσίου στη Λιβύη τον Σεπτέμβριο του 1922). Αντίθετα οι νύχτες του Ερμή είναι ιδιαίτερα παγερές και φτάνουν τους 180 βαθμούς Κελσίου κάτω από το μηδέν, 7 δηλαδή φορές πιο κρύες από την κανονική θερμοκρασία που επικρατεί στην κατάψυξη ενός οικιακού ψυγείου.

---

ΠΗΓΕΣ: NASA, Βήμα Science, Wikipedia, ΑΠΕ-ΜΠΕ

ΙΣΤΗΜΗ

ΣΤΗ ΔΗΜΟΣΙΟΤΗΤΑ ΑΠΟ ΤΗ NASA

Οι πρώτες φωτογραφίες του Ερμή

Στη δημοσιότητα έδωσε η NASA τις πρώτες φωτογραφίες, που έλαβε από το διαστημικό σκάφος 'Messenger', το οποίο βρίσκεται σε τροχιά γύρω από τον πλανήτη Ερμή και ξεκίνησε να στέλνει στη Γη δεδομένα.
Οι επιστήμονες έχουν στα χέρια τους εκατοντάδες κοντινές εικόνες της επιφάνειας του Ερμή, αποτυπώνοντας ένα τοπίο αντίστοιχο με της Σελήνης, γεμάτο κρατήρες.
Η αποστολή του 'Messenger' αναμένεται να διαρκέσει 12 μήνες με βασικό στόχο να συλλέξει στοιχεία που θα βοηθήσουν τους επιστήμονες να διαπιστώσουν γιατί ο Ερμής είναι ο πυκνότερος πλανήτης στο Ηλιακό Σύστημα. Επίσης θα διερευνήσει την ενδεχόμενη ύπαρξη πάγου στους κρατήρες των δύο πόλων του πλανήτη.
Κατά την κίνησή του γύρω από τον Ερμή το 'Messenger' θα τον πλησιάζει κάποιες φορές σε απόσταση μόλις 200 χιλ. από την επιφάνεια του γεγονός που εκτός των άλλων θα βοηθήσει σημαντικά στην αποκάλυψη διαφόρων περιοχών του για τις οποίες οι επιστήμονες έχουν στη διάθεσή τους ελάχιστα ή και καθόλου στοιχεία.
Το μοναδικό διαστημικό ερευνητικό σκάφος που έχει επισκεφτεί τον Ερμή ήταν το 'Mariner 10' της NASA πριν από 35 χρόνια. Ομως έκανε ένα σύντομο πέρασμα από αυτόν και φυσικά χωρίς να διαθέτει τα σημερινά προηγμένα συστήματα εξερεύνησης κατάφερε να συλλέξει λίγα στοιχεία και μόνο από το 45% της επιφάνειάς του.


Ο πλανήτης πήρε το όνομά του από τον αρχαιοελληνικό θεό Ερμή, ενώ οι Ρωμαίοι τον ονόμασαν με το όνομα του αντίστοιχου Θεού τους Mercurius. Πριν από τον 5ο αιώνα π.Χ. ο πλανήτης είχε δύο ονόματα καθώς εμφανίζεται εναλλάξ και στις δύο πλευρές του Ηλιου. Το βράδυ ήταν ο Ερμής και το πρωί ο Απόλλων (θεός του ήλιου). Θεωρείται ότι πρώτος ο Πυθαγόρας διατύπωσε την άποψη ότι πρόκειται για τον ίδιο πλανήτη.

Πληροφορίες για τον πλανήτη Ερμή
Ο Ερμής βρίσκεται τόσο κοντά στον Ήλιο, ώστε είναι πολύ δύσκολο να τον διακρίνουμε καθαρά από τη Γη. Επί πλέον είναι και μικρός, ελάχιστα μόνο πιο μεγάλος από της Σελήνη. Η ηλιακή του ημέρα (από ανατολή σε ανατολή) διαρκεί διπλάσιο χρόνο (176 γήινες ημέρες) απ? ότι το έτος του αν και μια πλήρης περιστροφή γύρω από τον άξονά του διαρκεί 59 γήινες ημέρες, ενώ μια πλήρης περιφορά του γύρω από τον Ήλιο (με μέση ταχύτητα 48 χιλιομέτρων το δευτερόλεπτο) διαρκεί 88 μόνο γήινες ημέρες. Σε απόσταση μικρότερη των 70 εκατομμυρίων χιλιομέτρων ο πλησιέστερος αυτός πλανήτης στον Ήλιο καψαλίζεται συνεχώς από τις ακτίνες του. Είναι ένας χτυπημένος κατ? επανάληψη μικρός κόσμος του οποίου οι κρατήρες οφείλονται κυρίως στη γειτνίασή του με τον Ήλιο, η τεράστια βαρύτητα του οποίου προσελκύει μικρούς και μεγάλους διαστημικούς βράχους με αποτέλεσμα ο Ερμής να βρίσκεται συνεχώς στο 'στόχαστρο' των επερχόμενων εισβολέων. Η επιφάνειά του καλύπτεται από κρατήρες ανοιγμένους από μετεωρίτες που έπεσαν πάνω του πριν από αμνημόνευτους χρόνους.
Η ατμόσφαιρα
Ο Ερμής περιβάλλεται από ένα λεπτό στρώμα ηλίου, οξυγόνου και υδρογόνου. Το ήλιο προέρχεται από τον ηλιακό άνεμο και φυλακίζεται από το μαγνητικό του πεδίο, ενώ η ποσότητα που υπάρχει είναι τόσο μικρή ώστε για να γεμίσουμε ένα απλό παιδικό μπαλόνι θα έπρεπε να συγκεντρώναμε όλο το αέριο που περιλαμβάνεται σε μια σφαίρα με διάμετρο 6,5 χιλιομέτρων. Σε σύγκριση η ατμόσφαιρα της Γης είναι ένα τρισεκατομμύριο φορές πιο πυκνή από αυτήν του Ερμή.
Χωρίς ατμόσφαιρα γύρω από τον Ερμή δεν υπάρχουν ούτε άνεμοι ούτε βροχές, δεν υπάρχει όμως ούτε προστασία από τη ζέστη ή από το κρύο. Στο αφήλιο του οι μεσημεριανές θερμοκρασίες στην επιφάνεια φτάνουν τους 285 βαθμούς Κελσίου, ενώ στο περιήλιο η θερμοκρασία ξεπερνάει τους 430 βαθμούς Κελσίου, 7,5 δηλαδή φορές την μέγιστη θερμοκρασία που έχει καταγραφεί ποτέ στην επιφάνεια της Γης (57,7 βαθμοί Κελσίου στη Λιβύη τον Σεπτέμβριο του 1922). Αντίθετα οι νύχτες του Ερμή είναι ιδιαίτερα παγερές και φτάνουν τους 180 βαθμούς Κελσίου κάτω από το μηδέν, 7 δηλαδή φορές πιο κρύες από την κανονική θερμοκρασία που επικρατεί στην κατάψυξη ενός οικιακού ψυγείου.

---

ΠΗΓΕΣ: NASA, Βήμα Science, Wikipedia, ΑΠΕ-ΜΠΕ

Ένας ωκεανός μάγματος γεννάει ηφαίστεια στην Ιώ

Έναν ωκεανό μάγματος, που τροφοδοτεί συνεχείς ηφαιστεικές εκρήξεις, κρύβει κάτω από την επιφάνειά της η Ιώ, ένας από τους δορυφόρους του Δία, σύμφωνα με νέα ανακάλυψη των επιστημόνων. Στην Ιώ παράγεται 100 φορές περισσότερη λάβα από όλα μαζί τα ηφαίστεια του πλανήτη μας.

Ηφαιστειακός κρατήρας στην Ιώ (NASA) Μια επανεκτίμηση στα στοιχεία που είχε συλλέξει το διαστημικό σκάφος "Γαλιλαίος" της NASA και δημοσιεύτηκαν στο περιοδικό Science, σύμφωνα με το γαλλικό πρακτορείο ειδήσεων και το BBC, δείχνει ότι ένας τεράστιος ωκεανός μάγματος βρίσκεται 30 έως 50 χλμ. κάτω από την επιφάνεια του "εκρηκτικού" δορυφόρου, έχοντας πάχος τουλάχιστον 50 χλμ. και θερμοκρασία, πιθανότατα, πάνω από 1.200 βαθμούς Κελσίου.

Τα ηφαίστεια της Ιούς ανακαλύφθηκαν το 1979, από το σκάφος "Βόγιατζερ" της NASA, και πιστεύεται ότι αντλούν ενέργεια από την έλξη της τεράστιας βαρύτητας του Δία. Σύμφωνα με τον επικεφαλής ερευνητή Κρίσαν Κουράνα, γεωφυσικό του πανεπιστημίου της Καλιφόρνια-Λος Άντζελες (UCLA), ο ωκεανός μάγματος είναι «εκατομμύρια φορές καλύτερος ως αγωγός του ηλεκτρισμού, σε σχέση με τα πετρώματα στην επιφάνεια της Γης».

Οι επιστήμονες, που πάντα αναρωτιούνταν γιατί υπάρχουν τόσα ηφαίστεια παντού στην Ιώ (τα οποία δεν είναι συγκεντρωμένα σε μερικά σημεία, ιδίως στα όρια των τεκτονικών πλακών, όπως συνήθως συμβαίνει στη Γη), τώρα πιστεύουν ότι βρήκαν την απάντηση, ανακαλύπτοντας τον υπόγειο ωκεανό του μάγματος. Το μάγμα παράγεται καθώς ο Δίας ασκεί κολοσσιαίες δυνάμεις πάνω στο δορυφόρο του (η Ιώ είναι ο δεύτερος σε απόσταση δορυφόρος από τον αέριο γίγαντα), οι οποίες προκαλούν το λιώσιμο των πετρωμάτων του και τη συνεχή τροφοδότηση του υπόγειου μάγματος.

Το σκάφος "Γαλιλαίος" εκτοξεύτηκε από το διαστημικό λεωφορείο "Ατλαντίς" το 1989 και, από το 1995 που έφτασε στον Δία και εισήλθε σε τροχιά γύρω του (η πρώτη αποστολή που το πέτυχε), μελέτησε μέχρι το 2003 τον γιγάντιο αέριο πλανήτη και τα δεκάδες φεγγάρια του.
Η Ιώ έχει το ένα τεσσαρακοστό του όγκου της Γης και η μάζα της το ένα εξηκοστό, παρόλα αυτά η εσωτερική γεωλογική δομή της είναι πολύ όμοια με εκείνη την πλανήτη μας, διαθέτοντας - κατά πάσα πιθανότητα - και αυτή έναν πυρήνα από σίδηρο.
(Πληροφορίες από ΑΠΕ-ΜΠΕ)
enet.gr

ΝΥΧΤΕΡΙΝΟΣ ΟΥΡΑΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΙΟΥ

Αυτό το video παρέχει μια προεπισκόπηση του τι μπορείτε να περιμένετε να δείτε στον νυχτερινό ουρανό του Μάιου, 2011 (nasa).

Ο Αρμαγεδδών πλησιάζει αλλά δεν μας ακουμπά ... προς το παρόν Ο αστεροειδής YU55 θα φτάσει κοντά στην Γη τον Νοέμβριο

Τον Νοέμβριο θα περάσει ξυστά από την Γη ο αστεροειδής YU55 αλλά δεν κινδυνεύουμε σύφμωνα με τους επιστήμονες

Ονομάζεται «YU55» έχει διάμετρο 400 μέτρα, ζυγίζει 55 εκατομμύρια τόνους και στις 8 Νοεμβρίου θα πλησιάσει την Γη σε απόσταση περίπου 340 χιλιάδων χιλιομέτρων. Πρόκειται για την κοντινότερη σε μας απόσταση που έχει βρεθεί ένα τέτοιου μεγέθους διαστημικό σώμα.

Σύμφωνα με τους επιστήμονες δεν υπάρχει περίπτωση ο αστεροειδής να γίνει απειλητικός για την Γη ούτε τώρα ούτε στις επόμενες επισκέψεις του τα επόμενα 100 έτη αλλά δεν κάνουν εκτιμήσεις για το απώτερο μέλλον. Αν πάντως ο «YU55» λοξοδρομήσει κάποια στιγμή και πέσει στον πλανήτη μας ο κρατήρας που θα δημιουργηθεί θα έχει βάθος 750 μέτρων και η πρόσκρουση θα έχει ισχύ ισοδύναμη με 65 χιλιάδες ατομικές βόμβες!

Ο αστεροειδής «YU55», που ολοκληρώνει μια πλήρη περιστροφή του Ήλιου κάθε 14 έτη, ανακαλύφθηκε τον Δεκέμβριο του 2005 από τα στελέχη του προγράμματος παρατήρησης του διαστήματος «SpaceWatch Program» της NASA. Τον Απρίλιο του 2010 ερευνητές στο Αστεροσκοπείο Arecibo στο Πουέρτο Ρίκο τον εντόπισαν και τον φωτογράφισαν όταν ο αστεροειδής βρισκόταν σε απόσταση περίπου 2.300.000 χιλιομέτρων από τη Γη. Οι επιστήμονες προετοιμάζονται για την έλευση του ώστε να τον παρατηρήσουν καλύτερα και να τραβήξουν φωτογραφίες του.

Ο «YU55» είναι ένα από περίπου 900 διαστημικά αντικείμενα που θεωρούνται πιθανές απειλές για την Γη με τον αριθμό αυτών των αντικειμένων να αυξάνεται καθώς τα επίγεια και διαστημικά παρατηρητήρια εντοπίζουν συνεχώς και άλλα.
ΤΟ ΒΗΜΑ

Ηλιακό σύστημα: υπάρχουν και άλλα «εκεί έξω»

Εξηγώντας τη διαδικασία δημιουργίας του ηλιακού μας συστήματος διεθνής ερευνητική ομάδα κατέληξε στο συμπέρασμα ότι πρόκειται για «κλασική συνταγή» στο Σύμπαν... Η πρόσφατη ανακοίνωση της ανακάλυψης ενός εξωηλιακού συστήματος έξι πλανητών που περιφέρονται γύρω από ένα άλλο αστέρι 2.000 έτη φωτός μακριά από τον Ηλιο μας κάνει πιο επίκαιρο από ποτέ το ερώτημα: Πώς δημιουργείται ένα πλανητικό σύστημα; Μια πολυεθνική ερευνητική ομάδα, στην οποία σημαντικό ρόλο παίζει και ένας έλληνας αστρονόμος, πιστεύει ότι έχει την απάντηση τουλάχιστον για τη βασική εικόνα της δημιουργίας του ηλιακού συστήματος, που είναι και το μοναδικό πλανητικό σύστημα για το οποίο έχουμε λεπτομερείς παρατηρήσεις.

Η προσπάθεια κατανόησης της δημιουργίας του ηλιακού συστήματος ξεκινάει υποχρεωτικά από την απάντηση σε ένα «φιλοσοφικό» ερώτημα: η σημερινή μορφή του ήταν άραγε αποτέλεσμα μιας «συγκεκριμένης» αρχικής κατάστασης ή θα κατέληγε σε μια παρόμοια μορφή ακόμη και από μια διαφορετική αρχική κατάσταση; Σήμερα οι αστρονόμοι έχουν καταλήξει οριστικά στις γενικές γραμμές του τρόπου δημιουργίας του Ηλιου και των πλανητών του. Ολα ξεκίνησαν από ένα σύννεφο σκόνης και αερίων, το οποίο άρχισε πριν από 4,5 δισ. χρόνια να συρρικνώνεται υπό την επίδραση της ίδιας της βαρύτητάς του. Κατά τη διαδικασία αυτή το σύννεφο απέκτησε μικρότερες διαστάσεις και επομένως άρχισε να περιστρέφεται ολοένα και ταχύτερα, για τον ίδιο λόγο που ένας παγοδρόμος περιστρέφεται ταχύτερα όταν «μαζεύει» τα χέρια του. Εξαιτίας της φυγόκεντρης δύναμης που αναπτύχθηκε, το σύννεφο απέκτησε τη μορφή πεπλατυσμένου δίσκου. Από την κεντρική συμπύκνωση αυτού του δίσκου δημιουργήθηκε ο Ηλιος, ενώ από το υπόλοιπο τμήμα του δίσκου προήλθαν οι πλανήτες.
Σε τι διαφέρουμε; Πέρα όμως από αυτό το γενικό σχήμα είναι πολύ δύσκολο να πάρουμε σήμερα περισσότερες πληροφορίες, οι οποίες είναι απαραίτητες αν θέλουμε να ερμηνεύσουμε τη σημερινή «αρχιτεκτονική» του ηλιακού συστήματος. Επομένως η θεωρητική γνώση τού ποιες αρχικές συνθήκες (διαστάσεις του δίσκου, ποσότητα της ύλης, κτλ.) οδηγούν στη δημιουργία πλανητικών συστημάτων όπως το ηλιακό είναι κρίσιμη, προκειμένου να δοθεί απάντηση στο ερώτημα: υπάρχουν άραγε και άλλοι πλανήτες παρόμοιοι με τη Γη μας ή είμαστε το αποτέλεσμα μιας «μοναδικής» εξελικτικής διαδικασίας; Το θέμα αυτό απασχολεί τα τελευταία επτά χρόνια μια διεθνή ερευνητική ομάδα, τα τέσσερα μέλη της οποίας σήμερα εργάζονται σε τέσσερις διαφορετικές χώρες: Γαλλία, Ελλάδα, ΗΠΑ και Βραζιλία. Οι Αlessandro Μorbidelli, Ηarold Levison, Κλεομένης Τσιγάνης και Rodney Gomez ξεκίνησαν όμως τη συνεργασία τους το 2005 στο Αστεροσκοπείο της Νίκαιας, στη Γαλλία. Τα μέχρι σήμερα αποτελέσματα αυτής της συνεργασίας συνετέλεσαν αποφασιστικά στο να κατανοήσουμε τα κρίσιμα χαρακτηριστικά που κάνουν το δικό μας ηλιακό σύστημα να διαφέρει τόσο σημαντικά από όλα τα υπόλοιπα που έχουν ως σήμερα ανακαλυφθεί. Ενα καλό παράδειγμα αυτής της διαφοράς αποτελεί το σύστημα των έξι πλανητών γύρω από έναν αστέρα παρόμοιο με τον Ηλιο, σε απόσταση 2.000 ετών φωτός, που ανακαλύφθηκε πρόσφατα από τη διαστημική αποστολή Κέπλερ και ονομάστηκε Κepler-11. Ολοι οι πλανήτες αυτού του συστήματος είναι μεγαλύτεροι από τη Γη, ενώ βρίσκονται πιο κοντά στο αστέρι απ΄ ό,τι η Γη στον Ηλιο. Σε τόσο μικρή απόσταση η θερμοκρασία στην επιφάνειά τους είναι πάνω από 100 βαθμούς Κελσίου και επομένως ακόμη και αν έχουν νερό αυτό θα είναι υπό μορφή υδρατμών. Για τον λόγο αυτό λέμε ότι οι πλανήτες αυτοί βρίσκονται έξω από τη ζώνη βιωσιμότητας, έξω δηλαδή από την περιοχή όπου μπορεί να αναπτυχθεί ζωή με βάση το νερό. Αντιθέτως, το ηλιακό μας σύστημα έχει δύο εντελώς διαφορετικές ομάδες πλανητών: τέσσερις αεριώδεις γίγαντες πλανήτες, με πολύ μεγάλες μάζες και σε πολύ μεγάλες αποστάσεις από τον Ηλιο, και τέσσερις βραχώδεις πλανήτες με μικρές μάζες και σε μικρή απόσταση από τον Ηλιο. Ο τρίτος μάλιστα στη σειρά βραχώδης πλανήτης, η Γη, βρίσκεται ακριβώς μέσα στη ζώνη βιωσιμότητας. Ποια είναι λοιπόν η «συνταγή» για να δημιουργηθεί ένα πλανητικό σύστημα παρόμοιο με το ηλιακό;


Παλιά κλασική συνταγή...
Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της πολυεθνικής ερευνητικής ομάδας, η δημιουργία πλανητικών συστημάτων παρόμοιων με το ηλιακό σύστημα δεν θα πρέπει να είναι σπάνια. Αν ο αρχικός δίσκος αερίου και σκόνης έχει διαστάσεις και μάζα με «λογικές» τιμές, η διαδικασία φαίνεται ότι ακολουθεί έναν «μονόδρομο». Για παράδειγμα, όποια «λογική» επιλογή κι αν κάνουμε για τις αρχικές συνθήκες, προκύπτει ότι στο ηλιακό σύστημα πρώτα δημιουργήθηκαν οι τέσσερις αέριοι γίγαντες, αλλά σε αρκετά μικρότερη απόσταση από αυτήν που τους παρατηρούμε σήμερα, στο μεσαίο τμήμα του νέφους και μάλιστα σε συγκεκριμένες «ειδικές» θέσεις. Στις τροχιές αυτές, σύμφωνα με τους νόμους του Κέπλερ, ο πρώτος περιφερόταν γύρω από τον Ηλιο μιάμιση φορά πιο γρήγορα από τον δεύτερο, ο δεύτερος μιάμιση φορά πιο γρήγορα από τον τρίτο και ο τρίτος 1,33 ή μιάμιση φορά πιο γρήγορα από τον τέταρτο. Την ίδια εποχή είχαν δημιουργηθεί και άλλα σώματα στο εξωτερικό τμήμα του νέφους, οι μικροί πλανητοειδείς. Τα σώματα αυτά, με έναν μηχανισμό που ανακάλυψε η διεθνής ερευνητική ομάδα, ανάγκασαν τους τέσσερις γίγαντες πλανήτες να αρχίσουν να απομακρύνονται από τον Ηλιο, έως ότου έφτασαν στις σημερινές τους θέσεις. Κατά τη διάρκεια αυτής της «μετανάστευσης» δημιουργήθηκαν και οι τέσσερις βραχώδεις πλανήτες από το εσωτερικό τμήμα του δίσκου που απέμεινε. Το σενάριο αυτό ερμηνεύει σχεδόν όλα τα σημερινά παρατηρησιακά χαρακτηριστικά του ηλιακού συστήματος: από το πλήθος και τις τροχιές των αστεροειδών και των δορυφόρων των πλανητών μέχρι το μέγεθος και την εποχή σχηματισμού των κρατήρων που ένα απλό τηλεσκόπιο διακρίνει στη Σελήνη και η αποστολή Αγγελιοφόρος (Μessenger) φωτογράφισε πρόσφατα στον Ερμή.

Είναι ίσως πολύ πιθανόν ότι η διαφορετική μορφή των εξω πλανητικών συστημάτων που έχουν ανακαλυφθεί μέχρι στιγμής οφείλεται στις συγκεκριμένες μεθόδους αναζήτησης πλανητών που χρησιμοποιούμε ως σήμερα, οι οποίες ευνοούν την ανακάλυψη μεγάλων πλανητών σε μικρή απόσταση από τον κεντρικό αστέρα, παρά την ανακάλυψη μικρών πλανητών σε μεγάλες αποστάσεις. Επομένως είναι πολύ πιθανόν ότι κάπου εκεί έξω υπάρχουν πλανητικά συστήματα παρόμοια με το δικό μας, τα οποία περιμένουν να τα ανακαλύψουμε. Αν δεν καταφέρει να τα ανακαλύψει η αποστολή Κέπλερ, η οποία έχει ήδη καταγράψει περίπου χίλια αστέρια που πιθανόν συνοδεύονται από πλανήτες, θα περιμένουμε τις επόμενες πιο εξελιγμένες διαστημικές αποστολές με τον ίδιο στόχο. Τέτοιες είναι, για παράδειγμα, η αποστολή GΑΙΑ του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος, που προβλέπεται να εκτοξευτεί τον Δεκέμβριο του 2011, και το διαστημικό τηλεσκόπιο James Webb της ΝΑSΑ, που θα αντικαταστήσει το Ηubble και αναμένεται να εκτοξευτεί λίγο μετά το 2016.

Ο κ. Χάρης Βάρβογλης είναι καθηγητής του Τμήματος Φυσικής του ΑΠΘ.

tovima.gr