Νέο τηλεσκόπιο αναζητεί μαύρες τρύπες

Το NuStar, το οποίο «βλέπει» στο φάσμα των ακτίνων Χ, εκτοξεύθηκε από τη NASA

Ο πύραυλος που μετέφερε το NuStar σε τροχιά απελευθερώθηκε από ειδικό μητρικό αεροπλάνο (Πηγή: Orbital Sciences Corp.)

Χωρίς προβλήματα πραγματοποιήθηκε το απόγευμα της Τετάρτης η εκτόξευση του NuStar, ενός νέου διαστημικού τηλεσκοπίου της NASA που θα μελετά μαύρες τρύπες και άλλα εξωτικά αντικείμενα στο φάσμα των ακτίνων-Χ.

Ήταν μια ασυνήθιστη επιχείρηση, δεδομένου ότι ο πύραυλος που μετέφερε το τηλεσκόπιο σε τροχιά δεν εκτοξεύτηκε από το έδαφος, αλλά απελευθερώθηκε από ένα ειδικό μητρικό αεροπλάνο σε ύψος 11 χιλιομέτρων.

«Οι εκτοξεύσεις με την υποβοήθηση αεροσκαφών είναι φθηνότερες επειδή απαιτούν λιγότερα καύσιμα» εξηγεί η NASA σε ανακοίνωσή της.

Αεροπορικώς από τον Ειρηνικό

Το αεροπλάνο L-1011 Stargazer απογειώθηκε λίγο μετά τις 18.00 ώρα Ελλάδας από ατόλη στα Νησιά Μάρσαλ, ανάμεσα στη Χαβάη και την Αυστραλία. Μία ώρα αργότερα, απελευθέρωσε τον πύραυλο Pegasus XL, ο οποίος πραγματοποίησε ελεύθερη πτώση για πέντε δευτερόλεπτα πριν πυροδοτηθεί.

Το NuStar, ή Συστοιχία Πυρηνικού Φασματοσκοπικού Τηλεσκοπίου, «είναι το πρώτο τηλεσκόπιο που μπορεί να εστιάσει ακτίνες-Χ υψηλής ενέργειας» δήλωσε η Φιόνα Χάρισον, επιστημονική υπεύθυνη της αποστολής και καθηγήτρια του Τεχνολογικού Ινστιτούτου της Καλιφόρνιας (Caltech).

«Θα μπορεί να μεταδώσει εικόνες που είναι δέκα φορές πιο ευκρινείς και 100 φορές πιο ευαίσθητες σε σχέση με οποιοδήποτε άλλο τηλεσκόπιο λειτουργεί σε αυτή την περιοχή του φάσματος» επισήμανε.

Ένας από τους βασικούς στόχους της αποστολής είναι η μελέτη των μελανών οπών που πιστεύεται ότι κρύβονται στα κέντρα όλων των γαλαξιών. Οι ίδιες οι μαύρες τρύπες είναι αόρατες, ωστόσο το υλικό που παγιδεύεται στη μοιραία έλξη τους θερμαίνεται και εκπέμπει ακτίνες-Χ, πριν τελικά χαθεί για πάντα.

Δεδομένου ότι οι ακτίνες-Χ διαπερνούν τα νέφη αερίου και σκόνης που συναντούν στην πορεία τους, οι «ακτινογραφίες» του NuStar θα μπορούσαν να ρίξουν φως στη συμπεριφορά αυτών των τεράτων.

Μαύρες τρύπες αλλά - ίσως - και σουπερνόβα

Με λίγη τύχη, πρόσθεσαν οι υπεύθυνοι της αποστολής, το νέο τηλεσκόπιο θα μπορούσε να καταγράψει εκρήξεις σουπερνόβα (υπερκαινοφανών αστέρων), μεγάλων άστρων που εκρήγνυνται καθώς πεθαίνουν.

Η ιδιαιτερότητα του NuStar είναι η χρήση δεκάδων επιμέρους κατόπτρων για την εστίαση των ακτίνων-Χ. Θα φέρει δύο μονάδες οπτικών με 133 επιμέρους κάτοπτρα η καθεμία, οι οποίες είναι συνδεδεμένες στους αισθητήρες μέσω μιας δοκού μήκους δέκα μέτρων. Η δοκός θα εκτοξευτεί διπλωμένη και θα αναπτυχθεί στην τελική της θέση περίπου μια εβδομάδα μετά την εκτόξευση.

Το ίδιο το τηλεσκόπιο, όπως και ο πύραυλος Pegasus και το μητρικό αεροπλάνο Stargazer κατασκευάστηκαν από την αμερικανική εταιρεία Orbital Sciences Corporation, η οποία έχει επίσης εξασφαλίσει συμβόλαιο με τη NASA για τη μεταφορά φορτίων από και προς τον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό.

Newsroom ΔΟΛ
ΤΟ ΒΗΜΑ

Ανοιχτό για τρεις Κυριακές το Αστεροσκοπείο του Σκίνακα

"Ημέρα Ανοιχτών Θυρών"

Για 3 Κυριακές από τον Ιούλιο μέχρι και τον Σεπτέμβριο θα είναι ανοιχτό το Αστεροσκοπείο του Σκίνακα. Συγκεκριμένα το Αστεροσκοπίο θα παραμείνει ανοιχτό για το κοινό την Κυριακή 8 Ιουλίου, την Κυριακή 26 Αυγούστου και την Κυριακή 23 Σεπτεμβρίου.

Η αρχικά για την ερχόμενη Κυριακή, 3η Ιουνίου, προγραμματιζόμενη "Ημέρα Ανοιχτών Θυρών" για το Αστεροσκοπείο αναβάλλεται λόγω τεχνικών εργασιών. Για το λόγο αυτό το Αστεροσκοπείο δεν θα είναι ανοιχτό για το κοινό εκείνη τη μέρα. Αντ' αυτού θα υπάρξει νέα ημερομηνία κατά την οποία το Αστεροσκοπείο θα είναι επισκέψιμο και η οποία θα ανακοινωθεί αργότερα.

Κατά τη διάρκεια των "Ημερών Ανοιχτών Θυρών", το Αστεροσκοπείο είναι επισκέψιμο από τις 17:00-23:00.

Η δυνατότητα επίσκεψης του Αστεροσκοπείου Σκίνακα αποτελεί μια ιδιαίτερη συνεισφορά του, στο ενδιαφερόμενο για την Αστρονομία κοινό, καθ' ότι τις υπόλοιπες ημέρες δεν είναι δυνατή η επίσκεψη στο Αστεροσκοπείο, ώστε να είναι σε θέση οι εκεί εργαζόμενοι Έλληνες και ξένοι επιστήμονες και ερευνητές να επιδίδονται απερίσπαστοι στις επιστημονικές τους παρατηρήσεις.

Επισημαίνεται ότι λόγω των χαμηλών θερμοκρασιών που επικρατούν στο υψόμετρο του Σκίνακα και είναι ιδιαίτερα αισθητές την νύχτα, οι επισκέπτες πρέπει να φέρουν ανάλογη ενδυμασία.

Επίσης, λόγω της στενότητας του δρόμου προς το Αστεροσκοπείο που εμπεριέχει σοβαρό κίνδυνο ατυχήματος και του περιορισμένου χώρου στο Αστεροσκοπείο, πρέπει να αποφεύγεται η επίσκεψη με λεωφορεία.
πηγη

Ραντεβού για τους ερασιτέχνες της αστρονομίας στα Γρεβενά

Στα Γρεβενά έδωσαν ραντεβού ερασιτέχνες αστρονόμοι απ’ όλη την Ελλάδα και την Κύπρο.

Στις κατασκηνώσεις Κουρούνας στους Φιλιππαίους Γρεβενών θα μείνουν μέχρι σήμερα, όπως δημοσιεύει το zougla.gr, στο πλαίσιο της Πανελλήνιας Εξόρμησης Ερασιτεχνών Αστρονόμων που πραγματοποιείται για πέμπτη συνεχή χρονιά.

Μετά τον Πάρνωνα, την Εύβοια και τις Θερμοπύλες, οι διοργανωτές επέλεξαν την κατασκήνωση στους Φιλιππαίους, σε μια περιοχή που διαθέτει πολύ σκοτεινό ουρανό και μπορεί να προσφέρει τις σχετικές ανέσεις στους ερασιτέχνες αστρονόμους.

Οι περιοχές με πολύ σκοτεινό ουρανό στην Ελλάδα είναι λιγοστές και έτσι οι ερασιτέχνες πρέπει να ψάχνουν νέα μέρη από τα οποία μπορούν να παρατηρούν και να φωτογραφίζουν διάφορα αντικείμενα που βρίσκονται στο στερέωμα, όπως νεφελώματα, αστρικά σμήνη, γαλαξίες και κομήτες. Η συγκεκριμένη τοποθεσία έχει επιλεγεί και για την ανέγερση του αστεροσκοπείου στον Όρλιακα, με πρωτοβουλία του γρεβενιώτη καθηγητή αστροφυσικής Θανάση Οικονόμου.

Τη διοργάνωση της φετινής πανελλήνιας εξόρμησης ανέλαβε ο δραστήριος Όμιλος Φίλων Αστρονομίας από τη Θεσσαλονίκη, ο οποίος έχει στο ενεργητικό του πολλές πετυχημένες δραστηριότητες αστρονομικού περιεχομένου στην Ελλάδα αλλά και στο εξωτερικό (επισκέψεις σε σχολεία, σεμινάρια αστρονομίας, ταξίδια για εκλείψεις ή άλλα φαινόμενα, διοργάνωση Πανελλήνιου Συνεδρίου αστρονομίας).

www.flashnews.gr

Στον Ψηλορείτη ένα από τα καλύτερα Αστεροσκοπεία του κόσμου!

Εκδηλώσεις στο Σκίνακα για τα 25 χρόνια του Αστεροσκοπείου το οποίο είχε δώσει τις πρώτες εκπληκτικές εικόνες από τον κομήτη του Χάλευ

Στη φωτογραφία οι κ.Παπαμαστοράκης, Χέρεντελ και Ζώρας

Πριν 25 χρόνια η ίδρυση ενός Αστεροσκοπείου στην Κρήτη έμοιαζε σκέψη ρομαντική και ουτοπική, όμως το όραμα των επιστημόνων μοιράστηκε ο τότε Υπουργός Έρευνας και Τεχνολογίας, καθηγητής Γ. Λιάνης, ενέργεια που δικαιώθηκε από την εξέλιξη και την επιστημονική συμβολή του Αστεροσκοπείου Σκίνακα ως σήμερα. Μεταξύ των "χρυσών" σελίδων στην ιστορία του Αστεροσκοπείου είναι και η παρατήρηση του κομήτη του Χάλει.
Το μεγαλύτερο, εν ενεργεία, Αστεροσκοπείο, της Ελλάδας και από τα καλύτερα του κόσμου χαρακτήρισε αυτό του Σκίνακα ο Γερμανός εκπρόσωπος του Ινστιτούτου Μαξ Πλανκ Εξωγήινης Φυσικής καθηγητής Χέρεντελ, ο οποίος μίλησε στο πλαίσιο των σημερινών εορταστικών εκδηλώσεων για τη συμπλήρωση 25 χρόνων από την έναρξη λειτουργίας του Αστεροσκοπείου Σκίνακα.

Μιλώντας για τα 25 χρόνια του Αστεροσκοπείου, ο διευθυντής, καθηγητής Αστροφυσικής, Γιάννης Παπαμαστοράκης απέδωσε τα "εύσημα" για την πορεία του Αστεροσκοπείου στον κ.Χέρεντελ, τον οποίο χαρακτήρισε "πατέρα" του Αστεροσκοπείου.

"Αν εγώ είμαι ο πατέρας, ο Γιάννης Παπαμαστοράκης είναι ... η μητέρα!" - ανταπάντησε ο Γερμανός καθηγητής και τόνισε ότι το συγκεκριμένο αστεροσκοπείο κάνει ερευνητική δουλειά που δεν κάνουν άλλα , πολύ μεγαλύτερα.
Στην εκδήλωση παρόντες ήταν ο δήμαρχος Ανωγείων κ.Κεφαλογιάννης, οι αντιπεριφερειάρχες κ.Κουκιαδάκης και Λιονή, ο αντιδήμαρχος Ηρακλείου κ.Αεράκης, ο πρώην πρύτανης Γ.Γραμματικάκης, ο υποψήφιος πρύτανης κ.Ζώρας και πλήθος κόσμου.

Το Αστεροσκοπείο Σκίνακα ιδρύθηκε από το Πανεπιστήμιο Κρήτης, το Ιδρυμα Τεχνολογίας και Ερευνας και το Ινστιτούτο Μαξ Πλανκ Εξωγήινης Φυσικής, σε χώρο που παραχωρήθηκε στην κορυφή Σκίνακας του Ψηλορείτη σε υψόμετρο 1750 μέτρων, από τον Δήμο Ανωγείων.

Το πρώτο τηλεσκόπιο, 30 εκατοστών ευρέως πεδίου, εγκαταστάθηκε την άνοιξη του 1986. Το 1995 εγκαινιάστηκε το τηλεσκόπιο των 1,3 μέτρων, το οποίο είναι και το μεγαλύτερο εν λειτουργία τηλεσκόπιο της Ελλάδας. Το έτος 2006 εγκαταστάθηκε σε συνεργασία του Πανεπιστημίου Κρήτης και του Πανεπιστημίου του Τύμπιγκεν τηλεσκόπιο 60 εκατοστών που λειτουργεί ρομποτικά και μέσω Διαδικτύου.
Το Αστεροσκοπείο Σκίνακα

α) Χαρακτηρίζεται από εξαιρετικές συνθήκες παρατήρησης συγκρίσιμες μόνο με εκείνες των μεγάλων Αστεροσκοπείων του κόσμου

β) Διαθέτει πρωτοποριακά όργανα παρατήρησης όπως Κάμερα Κοντινού Υπερύθρου. Μάλιστα η πρώτη στην Ελλάδα ψηφιακή κάμερα CCD (δέκτες CCD βρίσκoνται σήμερα σε όλες τις ψηφιακές φωτογραφικές μηχανές και τα κινητά τηλέφωνα) εγκαταστάθηκε στο τηλεσκόπιο του Σκίνακα το φθινόπωρο του 1986

γ) Συμμετέχει ενεργά στην παγκόσμια επιστημονική έρευνα στο πεδίο της Αστροφυσικής και παράλληλα συμβάλλει στη σύγχρονη εκπαίδευση των φοιτητών στην Αστρονομία. Παρατηρήσεις από το Αστεροσκοπείο του Σκίνακα περιλαμβάνονται σε περισσότερες από 100 ερευνητικές εργασίες, που έχουν δημοσιευθεί σε έγκυρα διεθνή επιστημονικά περιοδικά με κριτές.

Το απόγευμα εγκαινιάζεται η έκθεση αστρονομικής φωτογραφίας "Αστεροσκοπείο Σκίνακα: Με Θέμα το Σύμπαν", ενώ τις βραδινές ώρες και μέχρι 23:00 το Αστεροσκοπείο Σκίνακα θα είναι ανοιχτό στο κοινό για ξεναγήσεις και παρατήρηση από το τηλεσκόπιο.
Η άφιξη του κομήτη του Halley, o οποίος επρόκειτο να γειτνιάσει την άνοιξη του 1986 μετά από 76 χρόνια περιπλάνηση και πάλι τη Γη, έθετε και τον χρονικό ορίζοντα εγκατάστασης του τηλεσκοπίου, του οποίου το ευρύ οπτικό πεδίο και η υπερευαίσθητη ηλεκτρονική κάμερα το έκαναν ιδιαίτερα κατάλληλο για την παρατήρηση του κομήτη. Πράγματι μετά τη διάνοιξη δρόμου μέσα από το βραχώδες βουνό και την κάτω από ιδιαίτερα δύσκολες συνθήκες κατασκευή του πρώτου, πετρόχτιστου Αστεροσκοπείου, εκατοντάδες επώνυμοι και ανώνυμοι πολίτες από όλη την Ελλάδα συνέρευσαν την άνοιξη του 1986 στον Σκίνακα για να συμμετάσχουν στα εγκαίνια και την παρατήρηση του κομήτη του Halley. Το 1988 ολοκληρώθηκε και η κατασκευή του επίσης πετρόχτιστου ξενώνα που χρησίμευσε αμέσως  για  να στεγάσει το πρώτο σχολείο παρατηρησιακής αστροφυσικής στην Ελλάδα.      Η επιτυχημένη εγκατάσταση και λειτουργία του πρώτου, πλην όμως με 0.3μ διάμετρο κατόπτρου, μικρού τηλεσκοπίου επιβεβαίωσε και τις άριστες συνθήκες που προσφέρει η κορυφή Σκίνακα για αστρονομικές παρατηρήσεις υψηλής ποιότητας στην περιοχή της Μεσογείου. Γι αυτό τα συνεργαζόμενα ιδρύματα απεφάσισαν την περαιτέρω ανάπτυξη του Αστεροσκοπείου με την εγκατάσταση μεγαλύτερου και πολύ σύγχρονου τηλεσκοπίου τύπου Ritchey Cretien με διάμετρο κατόπτρου 1,3μ. Το τηλεσκόπιο, το οποίο εγκαινιάστηκε το φθινόπωρο του 1995, τοποθετήθηκε σε μεταλλικό κτίριο ώστε να ελαχιστοποιούνται τοπικά φαινόμενα θερμικών αναταράξεων ( τύρβη). Το τηλεσκόπιο των 1,3μ αποτελεί ένα μεγάλο συλλέκτη φωτός κατασκευασμένο με υψηλές προδιαγραφές ευκρινούς και πιστής απεικόνισης ευρέως οπτικού πεδίου. Οι ιδιότητες αυτές εξασφαλίζουν την άριστη φωτογράφιση και μελέτη εκτεταμένων ουράνιων αντικειμένων όπως γαλαξιών, σμηνών άστρων και γαλαξιών και αέριων νεφελωμάτων. Για την περαιτέρω βελτίωση της παρατήρησης εκτεταμένων αντικειμένων κατασκευάσθηκε Μειωτής Εστιακής Απόστασης ο οποίος προσαρμοσμένος στο Τηλεσκόπιο σχεδόν διπλασιάζει το πεδίο παρατήρησης, προσφέροντας ταυτόχρονα τη δυνατότητα φασματοσκοπίας.
Το έτος 2006, σε συνεργασία με το πανεπιστήμιο του Tuebingen, εγκαταστάθηκε στον Σκίνακα ένα τρίτο τηλεσκόπιο με το όνομα "Γανυμήδης", με διάμετρο κατόπτρου 0.6 μέτρα, το οποίο λειτουργεί με τηλεχειρισμό μέσω διαδικτύου και διαθέτει μεγάλο οπτικό πεδίο.
ΠΗΓΗ